Libya’da Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmada yeni bir gelişme yaşandı. Libya’nın doğusunda bulunan Temsilciler Meclisi, Türkiye ile imzalanan Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı onayladı. Meclis ayrıca 2020 yılında aldığı boykot kararını kaldırdı.
2019 yılında Trablus merkezli Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan anlaşma, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından da kabul edilerek yürürlüğe girmişti. Ancak Libya’da doğu ve batı arasında yaşanan siyasi bölünme nedeniyle anlaşma, doğudaki Temsilciler Meclisi’nin onayından geçmemişti.
Libya’daki iki yönetimin tutumu önem taşıyor
Libya’da 2014’ten bu yana siyasi ve idari bölünme devam ediyor. Ülkenin batısında, başkent Trablus merkezli ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan yönetim bulunurken doğuda ise Halife Hafter’e yakın Temsilciler Meclisi faaliyet gösteriyor. Anlaşma, Trablus yönetimi tarafından imzalanıp yürürlüğe konulmuştu. Doğudaki Temsilciler Meclisi ise kendi onayının alınmadığı gerekçesiyle mutabakatın hukuki geçerliliğine itiraz ediyordu.
Temsilciler Meclisi’nin son kararıyla birlikte Libya’nın doğusundaki yasama organı da anlaşmaya destek vermiş oldu. Bu gelişmenin, mutabakata yönelik siyasi ve hukuki tartışmalar üzerinde etkili olması bekleniyor.
Türkiye-Libya anlaşması neyi kapsıyor?
Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 27 Kasım 2019’da İstanbul’da imzalanan mutabakat, iki ülkenin Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını düzenliyor. Anlaşma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile dönemin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanı Fayiz es-Serrac tarafından imzalanmıştı.
TBMM’de kabul edilmesinin ardından Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle iki ülke arasındaki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarına ilişkin esaslar belirlendi. Mutabakat, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin politikasının önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan, Mısır ve Avrupa Birliği anlaşmaya karşı çıkıyor
Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki anlaşması, bazı bölge ülkeleri ve Avrupa Birliği tarafından eleştiriliyor. Yunanistan, mutabakatın kendi münhasır ekonomik bölgesini ihlal ettiğini savunuyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Yerapetritis’in de onay sürecini etkilemek amacıyla bu ay Bingazi’ye giderek Halife Hafter ile görüştüğü bildirildi.
Mısır da anlaşmayı tanımadığını açıklamış, 2020 yılında Yunanistan ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin ayrı bir anlaşma imzalamıştı.
Avrupa Birliği ise Türkiye-Libya mutabakatının üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savunuyor ve anlaşmanın bu ülkeler açısından hukuki sonuç doğurmadığı görüşünü dile getiriyor.
