Türkiye'de sosyal yardım politikalarında köklü bir dönüşüm vadeden Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda 'vatandaşlık maaşı' olarak anılıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı iş birliğinde yürütülen çalışmalarla, dar gelirli hanelere yönelik desteklerin kapsamı ve türü yeniden şekillendiriliyor. Bu yeni nesil sosyal destek sisteminin 2027 yılında ülke genelinde uygulanmaya başlanması hedefleniyor.
Sistemin temelini oluşturan etki analizleri, ekim ayı sonunda tamamlanacak. Bu analizler sonucunda, gelir düzeyi belirli bir eşiğin altında kalan ailelere sağlanacak sosyal desteklerin çerçevesi, il ve ilçe bazında detaylı olarak belirlenecek. Ekonomi yönetimi, GETAD'ı sosyal yardım alanında yapısal bir reform olarak değerlendiriyor ve mevcut mekanizmayı aile odaklı, daha kapsayıcı bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor.
GETAD sistemi kimleri kapsayacak?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, fert başına asgari geliri garanti altına alacak şekilde tasarlandı. Bu kapsamda, en düşük emekli maaşı alanlar ile dar gelirli aileler ve belirli bir gelir düzeyinin altında kalan haneler desteklerden faydalanabilecek. Sistemin ana hedefi, belirlenen gelir seviyesinin altında kalan aileleri koruma altına almak ve yaşam standartlarını iyileştirmek olarak öne çıkıyor.
Vatandaşlık maaşı ödemeleri nasıl farklılaşacak?
GETAD kapsamında her aileye standart bir sosyal yardım türü verilmeyecek. Destekler, il ve ilçe bazındaki ihtiyaçlara göre şekillendirilecek. Örneğin, Antalya'da yaşayan bir ailenin ihtiyaç profili ile Hakkari'de yaşayan bir hanenin öncelikleri farklı değerlendirilecek. Bu doğrultuda destekler, bölgeye göre kira, ısınma, gıda ya da enerji yardımı gibi farklı kalemler halinde nakdi ve ayni olarak sunulacak. Bu bölgesel farklılaşma, yardımların daha etkin ve ihtiyaca yönelik olmasını sağlayacak.
Sistem ne zaman yürürlüğe girecek ve ödeme miktarı belli mi?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin 2027 yılı bütçesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki 2027 yılı bütçe görüşmelerinin tamamlanmasının ardından netleşecek. Gerekli görülmesi halinde yasal düzenlemeler yapılacak ve sistem 2027 yılı itibarıyla resmen hayata geçirilecek. Ancak, GETAD kapsamında hanelere yapılacak ödemelerin miktarı konusunda henüz kesinleşmiş bir rakam bulunmuyor. Ödeme tutarları, etki analizleri ve bütçe planlamaları doğrultusunda ilerleyen süreçte netlik kazanacak.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, daha önce yaptığı açıklamalarda GETAD'ı “yeni nesil bir sosyal destek sistemi” olarak tanımlamış ve uygulamanın 2027 yılında ülke genelinde yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtmişti. Bu sistemle, sosyal yardım mekanizmasının daha adil, şeffaf ve ihtiyaç odaklı bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.
