Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru hakkının tanınmasının 14. yıldönümü kapsamında düzenlenen sempozyumda önemli açıklamalarda bulundu. AYM Yüce Divan Salonu'ndaki "Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi Sempozyumu"nda konuşan Özkaya'nın hakim ve savcılara yönelik mesajları dikkat çekti.
Özkaya, konuşmasında hakim ve savcılara hitaben, "Kıymetli hâkim ve savcı kardeşlerim Yüce Allah’ımız bize adaleti emrediyor, insafı emrediyor. Anayasa ve kanunlarımız bize adaleti emrediyor. Hakem sensin, hüküm senin. Allah nasip etmiş, yanlış karar ile ziyan eyleme" ifadelerini kullandı. Bu sözler, yargı camiasında büyük yankı uyandırdı.
AYM Başkanı, adil olanların hem Hak hem de halk tarafından sevileceğini ve korunacağını vurguladı. Ayrıca, hakim ve savcıların cübbelerinin düğme ve cebinin olmamasının taşıdığı anlamın her daim idrakinde olunması gerektiğini belirtti. Bu ifadelerle yargı mensuplarının bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesine dikkat çekildi.
Bireysel başvuru hakkı ne zaman tanındı?
Özkaya, bireysel başvurunun hukuk sistemine dahil edilmesiyle anayasa yargısının temel hakları koruma işlevinin yeni ve güçlü bir boyut kazandığını ifade etti. Bireysel başvurunun sadece bir hak arama yolu olmadığını, aynı zamanda hukuk devletinin güçlenmesine ve anayasanın toplumsal hayatta etkili hale gelmesine hizmet eden önemli bir anayasal kurum olduğunu dile getirdi. Bireysel başvuru hakkı, Türkiye'de 23 Eylül 2012 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe girmişti.
AYM'ye kaç bireysel başvuru yapıldı?
Sempozyumda paylaşılan verilere göre, bireysel başvuru hakkının kabul edildiği 23 Eylül 2012'den bu yana AYM'ye toplam 756 bin 726 başvuru yapıldı. Bunlardan 648 bin 410'u sonuçlandırıldı. Halihazırda 40 bin 769 bireysel başvurunun derdest olduğu ve yaklaşık 30 bininin karara bağlandığı belirtildi. Özkaya, 2013'ten bugüne verilen 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'unun uygulandığını da ekledi.
Bireysel başvurunun başarısı neye bağlı?
AYM Başkanı Özkaya, bireysel başvuru mekanizmasının başarısının, ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmesine ve benzer ihlallerin önlenmesi için tedbirler alınmasına bağlı olduğunu vurguladı. Bu durumun, tüm kamu makamlarının ve özellikle yargı mercilerinin ortak sorumluluğunu gerektirdiğini belirtti.
Hakimlerin görevi nedir?
Özkaya, mahkemenin anayasal ilkeleri yorumladığını ve bu kavramların matematiksel bir formülle açıklanamayacağını ifade etti. Hakimlerin görevinin, somut olayın özelliklerini anlamak, yarışan hak ve menfaatleri değerlendirmek, demokratik toplumun gereklerini dikkate almak ve anayasal açıdan gerekçelendirilebilir bir denge kurmak olduğunu vurguladı. Bu noktada insan muhakemesinin vazgeçilmez olduğunu belirtti.
Sempozyuma AYM Başkanı Kadir Özkaya’nın yanı sıra Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Danıştay Başsavcısı Cevdet Erkan, HSK Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu, Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Serdar Mutta ve HSK 1. Daire Başkanı Turan Kuloğlu gibi önemli isimler katıldı.
