İran devlet televizyonu Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Tahran ile Washington arasında müzakeresi devam eden ve “gayriresmi ilk çerçeve taslağı” olarak tanımlanan mutabakat metnine ulaşıldığını duyurdu.

İran medyasına göre “İslamabad Mutabakat Çerçevesi” olarak adlandırılan belge henüz kesinleşmiş değil ve Tahran yönetimi, karşı tarafın yükümlülüklerini “somut ve pratik biçimde” yerine getirdiğini görmeden herhangi bir adım atmayacağını belirtti.

İran devlet televizyonu ayrıca, tarafların 60 gün içinde nihai anlaşmaya varması halinde mutabakatın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla bağlayıcı hale getirileceğini öne sürdü.

HÜRMÜZ AYRINTISI

İran medyasında yer alan bilgilere göre taslak metinde Hürmüz Boğazı’na ilişkin özel düzenlemeler bulunuyor. Buna göre Tahran, Umman Sultanlığı ile koordinasyon halinde Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin yönetiminde rol üstlenecek. Taslak, ticari gemi geçişlerinin savaş öncesi seviyelere en geç bir ay içinde geri döndürülmesini öngörüyor. Ancak anlaşmanın seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin maddelerinin askeri gemileri kapsamadığı ifade edildi.

YAPTIRIMLAR VE ABD ASKERİ VARLIĞI

Taslak metinde ayrıca:

  • ABD askeri unsurlarının İran çevresinden çekilmesi,
  • İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılması,
  • yaptırımların hafifletilmesine yönelik adımlar

gibi başlıkların yer aldığı belirtildi.

MÜZAKERELER SÜRÜYOR

Söz konusu iddialar, İran ile ABD arasında Pakistan, Katar ve Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı müzakerelerin devam ettiği bir dönemde gündeme geldi. Amerikan ve İsrail basınında da tarafların geçici bir anlaşmaya yaklaştığına dair haberler yer alıyordu. Bu anlaşmanın ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın tam kapasiteyle açılması ve ekonomik kısıtlamaların hafifletilmesi gibi maddeler içerebileceği belirtilirken, İran’ın nükleer programı ve uranyum stoklarına karşılık dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve petrol satışlarına muafiyet gibi konuların da görüşüldüğü ifade ediliyordu.

ENERJİ PİYASALARI YAKINDAN İZLİYOR

Taslak mutabakat iddiaları, bölgedeki gerilimin küresel enerji piyasalarına etkisine yönelik endişelerin arttığı bir dönemde gündeme geldi. Dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip. Ancak Washington ve Tahran'dan henüz ortak resmi bir açıklama yapılmadı ve taraflar arasında nükleer ve askeri yükümlülüklerin uygulanması konusunda müzakerelerin sürdüğü belirtiliyor.