Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi SOCAR'ın İtalyan devi Italiana Petroli'yi satın alması ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin Bakü ziyareti, Avrupa'nın enerji haritasının sessizce yeniden çizildiğini gösteriyor.
Azerbaycanlı gazeteci Nigar İbrahimova'ya göre, Avrupa'nın enerji güvenliği ekseni Bakü'den Brüksel'e uzanan bir koridora kayıyor. Meloni'nin Ermenistan'daki Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'nin ardından Bakü'ye geçmesi, bu dönüşümün somut bir işareti olarak değerlendiriliyor.
İbrahimova, "Meloni'nin Erivan sonrası doğrudan Bakü'ye geçmesi tesadüf değil. Avrupa, Güney Kafkasya'ya sadece siyasi değil, enerji güvenliği perspektifinden de bakıyor" diyor. Uzmanlar ise Avrupa'nın enerji çeşitlendirme arayışının kalıcı bir yapıya dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda temkinli.
SOCAR'IN İTALYA HAMLESİ
12 Mayıs'ta tamamlanan devralma ile SOCAR, 90 yıllık Italiana Petroli'nin yüzde 99.82'sini edindi. Bu satın alma, iki rafineri, yıllık 10 milyon ton işleme kapasitesi, 4 bin 500 yakıt istasyonu ve entegre lojistik altyapıyı kapsıyor. Böylece Azerbaycan, sadece TAP üzerinden gaz sağlamakla kalmayıp, İtalya'nın enerji dağıtım zincirinin de ayrılmaz bir parçası haline geldi.
İbrahimova'ya göre bu durum, klasik enerji ticaretinin ötesine geçerek Azerbaycan'ı Avrupa'nın değişen enerji güvenliği mimarisinin merkezi alternatiflerinden biri konumuna taşıyor.
BAKÜ-BRÜKSEL HATTINDA YOĞUN TRAFİK
Azerbaycan, 16 Avrupa ülkesine enerji sağlıyor ve SOCAR'ın Avrupa'daki en büyük akaryakıt ağı İsviçre'de bulunuyor. İtalya'daki bu yeni yatırım, Avrupa'daki ikinci büyük yatırım olarak öne çıkıyor.
Son haftalarda Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, Çekya Başbakanı Petr Fiala, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell'in Bakü ziyaretleri, enerji, Orta Koridor ve güvenlik konularının ana gündem maddeleri olduğunu gösteriyor.
HÜRMÜZ'E KARŞI HAZAR SİGORTASI MI?
TAP, İtalya'ya bugüne kadar 47.5 milyar metreküp gaz iletti. 2025'te bu hat, İtalya'nın gaz talebinin yaklaşık yüzde 16'sını karşılayacak. Meloni, Azerbaycan'ın gaz ve petrol arzının İtalya'nın enerji güvenliği için 'belirleyici' olduğunu vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik, Bakü'nün önemini artırıyor. TAP'tan gelen her ek gaz, Körfez'e bağımlılığı azaltan bir sigorta niteliği taşıyor.
TAP'ın kapasitesi artırılıyor ve uzun vadeli hedef yıllık 20 bcm. Aliyev ve Meloni, genişlemenin sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
AVRUPA'YA ULAŞIMDA TEK HAT...
Azerbaycan gazının Avrupa'ya ulaşımında Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) kritik rol oynuyor; yani Türkiye toprakları ana hat konumunda. İbrahimova'ya göre Türkiye, Avrupa enerji güvenliğinin merkez koridoru haline gelebilir. Bir zamanlar hayata geçirilemeyen Nabucco projesi, TANAP-TAP sistemiyle fiilen gerçekleşiyor. Güney Kafkasya'daki yeni denklemde Ankara, belirleyici stratejik güç olarak öne çıkıyor.
Ancak enerji koridorlarının güvenliği, Güney Kafkasya'daki kırılgan dengeler ve bölgesel gerilimlerden etkilenmeye devam ediyor.
ERİVAN'DA EŞ ZAMANLI TOPLANTILAR
Enerji ekseninin arka planında, 4-5 Mayıs'ta Erivan'da Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi ve ilk AB-Ermenistan Zirvesi düzenlendi. İbrahimova'ya göre Paşinyan, bu zirvelerle hem Moskova'ya 'alternatifsiz değilim' mesajı verdi hem de iç kamuoyuna Ermenistan'ı uluslararası arenada güçlendirdi.
Ancak Ermenistan'ın güvenlik mimarisi kırılgan kalmaya devam ediyor ve Avrupa'nın siyasi desteğinin somut güvenlik garantilerine dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor.
GÜNEY KAFKASYA'DA ÜÇ ANA EKSEN
İbrahimova, Avrupa içindeki farklılaşmaya dikkat çekiyor. Fransa'nın Ermenistan'a desteği demokrasi ve değerler siyaseti ekseninde ilerlerken, Meloni'nin yaklaşımı doğrudan çıkar ve enerji güvenliği siyasetine odaklanıyor. Bakü ziyareti, Meloni'nin Hürmüz krizi içindeki stratejik tercihlerini gösteriyor.
