"Normal People", "İntermezzo", "Güzel Dünya, Neredesin" ve "Arkadaşlarla Sohbetler" gibi uluslararası çapta büyük başarı yakalayan romanların yazarı İrlandalı Sally Rooney, siyasi duruşu ve Britanya'nın katı terörle mücadele mevzuatı nedeniyle radikal bir kararla karşı karşıya kaldı.
Geçen yıl Filistin Eylem Grubu'nun (Palestine Action) İngiltere'de yasaklanmasının ardından bu grubu desteklemeye devam edeceğini açıklayan yazar, eserlerinin İngiltere'deki yayın ve satış sürecinin sonlandırıldığını duyurdu.
Yasak kararı ve yayıncının açıklaması
The Guardian gazetesine konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Sally Rooney, süreçin hukuki ve ticari boyutlarını şu sözlerle özetledi:
"Filistin Eylem Grubu, Temmuz 2025'te İngiltere'de terör örgütü olarak yasaklandı. Ertesi ay, burada, İrlanda’da yasaklanmış bir grup olmayan Filistin Eylem'i desteklemeye devam etme niyetimi ifade eden bir görüş yazısı yazdım. Sonuç olarak, eserlerimin Birleşik Krallık'ta yayınlanmasına ilişkin sözleşmelerin yerine getirilmesi artık ciddi bir suç teşkil edebilir. Bir istişare ve müzakere sürecinin ardından ve benim tam onayımla, yayıncım Faber, eserlerimi artık Birleşik Krallık içinde yayınlayamayacağına karar verdi. İnançlarım ve niyetlerim konusunda kamuoyuna karşı dürüst olmak için her türlü çabayı gösterdim ve sonuçlarını tamamen kabul etmeye hazırım."
Yazarın İngiltere ve İrlanda'daki yayınevi Faber'den yapılan yazılı açıklamada ise, mevcut İngiltere mevzuatının yazarın eserlerinden elde ettiği gelirleri aktarmasını imkansız hale getirdiği belirtilerek şu ifadelere yer verildi: "Bir yazarın eserini satıp gelirlerini aktaramamak, bir yayıncı için kabul edilemez bir durumdur. Bu nedenle ve Sally ile tam bir mutabakat içinde, eserlerini artık Birleşik Krallık'ta hiçbir formatta tedarik edemeyeceğimize karar verdik. Olağanüstü eserlerinin gururlu yayıncısı olmaya ve bu eserleri diğer bölgelerde satmaya devam edeceğiz."
İngiltere'deki devasa ticari başarı ve yasaların gölgesi
Eleştirmenlerden her zaman büyük övgü alan ve bir neslin sesli anlatıcısı olarak tanımlanan Sally Rooney, İngiltere pazarında ticari olarak da olağanüstü bir başarı elde etmişti. Yazarın kült romanı Normal People 1 milyondan fazla kopya satarken, Arkadaşlarla Sohbetler ve Güzel Dünya, Neredesin kitaplarının her biri 500 binden fazla satış rakamına ulaşmıştı. Özellikle Normal People ve Conversations With Friends, BBC tarafından televizyon dizisine uyarlanmış; bunlardan Normal People 2020 yılında 62,7 milyon izlenme sayısına ulaşarak yayıncının o dönem en çok izlenen yapımı olmuştu.
Ancak İngiltere’deki Terörle Mücadele Yasası'nın 15. maddesi, bir kişinin "para veya başka bir mal varlığı sağlaması ve bunun terör amaçlı kullanılacağını bilmesi veya makul şüphe duyması" durumunu ağır bir suç olarak tanımlıyor. Bu suçun azami cezasının 14 yıl hapis olması, yazar ile yayınevi arasındaki ticari bağların hukuki bir krize dönüşmesine yol açtı.
Aktivizm, tutuklamalar ve tepkiler
Filistin Eylem Hareketi'nin yasaklandığı geçen yıl Temmuz ayından bu yana İngiltere'de bu grubu destekledikleri gerekçesiyle 3.700'den fazla kişinin tutuklandığı tahmin ediliyor. Yaklaşık 2.500 kişi hakkında yasal süreç başlatılırken, yasağa karşı itirazların önümüzdeki ay Yüksek Mahkeme'de görüşülecek olması nedeniyle henüz kimse yargılanmadı. Tutuklamaların ve suçlamaların büyük kısmı, azami altı ay hapis cezası öngören Terörle Mücadele Yasası'nın 13. maddesi kapsamında gerçekleşiyor.
Yaşanan gelişmenin ardından Uluslararası Af Örgütü İngiltere Genel Müdürü Kerry Moscogiuri bir değerlendirmede bulunarak şu ifadeleri kullandı: "Filistin Eylemi hakkındaki görüşler ne olursa olsun, terörizmle mücadele etmeyi amaçlayan yasaların sanatsal özgürlüğü ve barışçıl siyasi muhalefet yapma yeteneğini susturması hepimizi endişelendirmelidir. Sally Rooney'nin inançlarının kişisel sonuçlarını kabul etme isteği takdiri hak ediyor. Başkalarının, onun ödediği bedeli gördükten sonra, seslerini çıkaramayacaklarına karar vermeleri gerçek bir tehlikedir."
Öte yandan, kararın duyulmasının ardından Çarşamba öğleden sonra Londra'nın merkezindeki bazı kitapçılarda (Waterstones ve Henry Pordes Books gibi) Rooney'nin mevcut stoklarının hâlen raflarda olduğu ve satışların sürdüğü bildirildi.
