4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni veriliyor. Bu süre, işverenin takdirine bağlı olmayan yasal bir hak olarak uygulanıyor.
Süt izninin hangi saatlerde kullanılacağına ve kaça bölüneceğine kadın işçi karar veriyor. Ancak çalışanın, izin kullanımına ilişkin tercihini işverene bildirmesi gerekiyor.
Çocuk bir yaşını doldurduğunda ise İş Kanunu kapsamında düzenlenen süt izni hakkı sona eriyor.
Süt izni toplu kullanılamıyor
Süt izninde geçen süreler, günlük çalışma süresinden sayılıyor. Bu nedenle işçinin süt izni kullandığı gerekçesiyle ücretinden kesinti yapılamıyor.
İznin temel amacı, bebeğin günlük beslenme ihtiyacının karşılanmasını sağlamak. Bu nedenle süt izninin haftalık veya aylık olarak biriktirilip toplu şekilde kullanılması mümkün değil. İznin mevzuata uygun biçimde, günlük ihtiyaç doğrultusunda kullandırılması gerekiyor.
Analık izni sonrasında yarım gün ücretsiz izin hakkı
Kadın işçiler, analık izninin bitiminden sonra çocuklarının bakımı amacıyla belirli sürelerle yarım gün çalışma karşılığında ücretsiz izin hakkından yararlanabiliyor. Süreler, doğum sayısına göre değişiyor.
Birinci doğumda: 60 gün
İkinci doğumda: 120 gün
Üçüncü ve sonraki doğumlarda: 180 gün
Çoğul doğumda: Belirtilen sürelere 30 gün ekleniyor.
Çocuğun engelli doğması hâlinde: 360 gün
Bu haktan yararlanılan dönemde işverenin ayrıca süt izni kullandırma yükümlülüğü bulunmuyor.
Süt iznini kullandırmayan işverene yaptırım
Süt izni, çalışanın talebine bağlı olarak ertelenebilecek veya başka günlere aktarılabilecek bir hak değil. İşverenin yasal yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekiyor.
Yargıtay içtihatları doğrultusunda, süt izni süresinde çalıştırılan kadın işçinin bu süreye ilişkin ücret alacağı doğabiliyor. Somut olayın koşullarına göre söz konusu çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendirilerek zamlı ücret ödenmesi gerekebiliyor.
İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, 2026 yılında süt izni hakkını kullandırmayan işverenlere her bir kadın işçi için 26 bin 620 TL idari para cezası uygulanıyor. İdari para cezalarının tutarı, ilgili mevzuat ve yıllık güncellemeler çerçevesinde belirleniyor.
Devlet memuru annelerin süt izni ne kadar?
Devlet memurlarının süt izni, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesi kapsamında düzenleniyor. Memur anneler için izin süreleri, doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren geçen döneme göre farklılaşıyor.
Buna göre memur annelere;
İlk 6 ayda: Günde 3 saat,
İkinci 6 ayda: Günde 1,5 saat süt izni veriliyor.
Süt izninin hangi saatlerde ve günde kaç kez kullanılacağını memur anne belirliyor. Birim amirlerinin bu saatleri tek taraflı olarak değiştirme yetkisi bulunmuyor.
Memurlarda süt izni ile yarım gün çalışma hakkı birlikte kullanılamıyor
Doğum sonrası analık izninin bitiminden sonra yarım gün çalışma hakkından yararlanmak isteyen memurların, süt izni ile bu hak arasında tercih yapması gerekiyor. İki haktan aynı dönemde birlikte yararlanılamıyor.
İkiz veya daha fazla çocuk doğması, memurların günlük süt izni süresini artırmıyor. Ayrıca süt izni, anneye bağlı bir hak olarak düzenlendiğinden babaya devredilemiyor.
Bebeğin vefatı hâlinde süt izni hakkı sona eriyor. Memuriyete başlamadan önce doğum yapan kadın memurlar ise mevzuatta belirtilen koşullar çerçevesinde kalan süre kadar süt izninden yararlanabiliyor.
Çalışan annelerin yasal haklarını bilmesi neden önemli?
Süt izni, çalışan annelerin iş hayatıyla bebeklerinin bakımını birlikte sürdürebilmelerini destekleyen temel haklardan biri. İşçi ve memurlar arasındaki süre ve uygulama farklılıklarının bilinmesi, izinlerin doğru kullanılmasına ve olası hak kayıplarının önlenmesine yardımcı oluyor.
Kamu kurumlarının ve özel sektör işverenlerinin, yürürlükteki mevzuata uygun hareket etmesi; çalışan annelerin de kendi statülerine ilişkin hak ve yükümlülükleri öğrenmesi önem taşıyor.
