ABD ile İran arasında tansiyon yükselirken, Tahran'ın Washington'a sunduğu güncellenmiş 14 maddelik teklif, diplomatik çözüm umutlarını canlı tutuyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın "kötü bir şey yaparlarsa askeri seçenek gündemde" açıklaması, süreci belirsizliğe sürüklüyor.
Pakistan aracılığıyla iletilen teklifin detayları, İran'ın önceliklerini ortaya koyuyor: Savaşın durdurulması, ablukanın kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ilk adımlar olarak öne çıkıyor. Ardından nükleer müzakereler gündeme gelecek.
İRAN'IN 14 MADDELİK PLANINDA NELER VAR?
Kamuoyuna tam metni yansımayan teklifin ana hatları, bölgedeki kaynaklara dayanarak şekilleniyor. Planın temel unsurları arasında ABD ve İsrail'in askeri operasyonlarının durdurulması, kalıcı ateşkes için uluslararası güvence, İran limanlarındaki deniz ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nın güvenli bir şekilde yeniden açılması yer alıyor. Ayrıca, İran ve Lübnan'daki çatışmaların eş zamanlı olarak sona ermesi ve ABD'nin yeni saldırı başlatmayacağına dair taahhüdü de teklifin önemli maddeleri arasında.
İran'ın bu yaklaşımı, ABD'nin nükleer meselenin öncelikli olarak çözülmesi yönündeki tutumuyla çelişiyor. Tahran, öncelikle güvenlik ve ekonomik sorunların çözülmesini, ardından nükleer konunun ele alınmasını istiyor.
HÜRMÜZ İÇİN 1 AYLIK SÜRE
Teklif, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ablukanın kaldırılması ve çatışmaların sona erdirilmesi için bir aylık bir müzakere süreci öngörüyor. Nükleer müzakerelerin ise bu ilk aşamanın ardından ayrı bir süreç olarak ele alınması planlanıyor.
TRUMP'TAN ASKERİ SEÇENEK SİNYALİ
Trump, teklifi inceleyeceğini belirtse de, "İran'ın son 47 yılda dünyaya verdiği zarar için yeterince bedel ödemediği" yönündeki açıklaması, askeri seçeneğin masada olduğunu gösteriyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper ile yapılan görüşmelerde de İran'a yönelik yeni askeri planların değerlendirildiği bildirildi.
İRAN'DAN DİPLOMASİ VEYA ÇATIŞMA MESAJI
İran cephesinden gelen açıklamalarda ise gerilimin tırmanabileceği uyarısı yapılıyor. Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, "Top artık Washington'un sahasında. Ya diplomasi ya da çatışma yolunu seçecekler" diyerek, kararın ABD'ye ait olduğunu vurguladı.
GERİLİMİN KÖKENİ
İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıları ve Tahran'ın operasyonları sonrası ateşkes yürürlükte olsa da, taraflar arasındaki görüş ayrılıkları ve karşılıklı güvensizlik krizi derinleştiriyor. Deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı tutulması, çözüm sürecini zorlaştıran temel faktörler olarak öne çıkıyor.
