Engelli vatandaşların günlük yaşamda ve çalışma hayatında karşılaştıkları zorlukların azaltılması amacıyla devlet tarafından çeşitli destek ve kolaylıklar sağlanıyor. İşe alımdan kendi işini kurmaya, vergi indirimlerinden araç ve konutla ilgili avantajlara kadar birçok alanda uygulanan destekler, engelli vatandaşların ve ailelerinin yaşamını kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Güncel vergi avantajları ise Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan mevzuat ve düzenlemeler kapsamında uygulanıyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş da köşesinde engellilere yönelik vergi indirimleri ve diğer hakları ele alarak başvuru süreçlerine ilişkin önemli bilgiler paylaştı.
Kimler engellilik indiriminden yararlanabilir?
Engellilik indiriminden yararlanabilecek kişiler arasında çalışan engellilerin yanı sıra bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan çalışanlar da yer alıyor.
Ücretli çalışan engelli vatandaşlar,
Eşi, çocuğu, anne veya babası engelli olan çalışanlar,
Kendi işini yapan engelli mimar, doktor, avukat ve mali müşavir gibi serbest meslek mensupları,
Serbest meslek mensuplarının bakmakla yükümlü olduğu engelli yakınları engellilik indiriminden yararlanabiliyor.
Kanuni hakların zamanında öğrenilmesi ve gerekli başvuruların yapılması, engelli vatandaşlar ve aileleri açısından bütçeye doğrudan katkı sağlayabiliyor.
Engellilik derecesine göre vergi indirimi
Sağlık kurulu raporuyla belgelenen çalışma gücü kaybına göre engelliler üç ayrı derece üzerinden değerlendiriliyor.
Birinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 80'ini kaybetmiş olanlar.
İkinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmiş olanlar.
Üçüncü derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 40'ını kaybetmiş olanlar.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen tutarlar doğrultusunda, engellilik derecesine göre vergi matrahında indirim uygulanıyor.
Ücretli çalışan engellilerin veya bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan çalışanların bordrolarında belirlenen tutar vergi matrahından düşülüyor. Böylece ödenen gelir vergisi azalırken çalışanın net maaşında artış meydana geliyor.
Araç alımında ÖTV avantajı
Engelli vatandaşların ulaşım imkanlarını artırmak amacıyla sıfır araç alımlarında ÖTV istisnası uygulanabiliyor.
Yüzde 90 ve üzeri engeli bulunanlar: Engel türüne bakılmaksızın sağlık kurulu raporunda engel oranı yüzde 90 ve üzerinde olan vatandaşlar, mevzuatta öngörülen şartları karşılamaları halinde araç alımında ÖTV istisnasından yararlanabiliyor.
Yüzde 90'ın altında ortopedik engeli bulunanlar: Bizzat araç kullanması gereken ortopedik engelli vatandaşların, gerekli sağlık raporu ve engelli sürücü belgesi gibi şartları karşılamaları halinde, mevzuatta belirtilen araç ve tutar sınırları çerçevesinde ÖTV istisnasından yararlanması mümkün olabiliyor.
ÖTV istisnasının yanında MTV avantajı
Engellilik kapsamında ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan veya engelliliğe uygun şekilde özel tertibatla donatılan araçlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) muafiyeti de uygulanabiliyor.
Ancak hem ÖTV hem de MTV bakımından istisna ve muafiyetlerden yararlanabilmek için ilgili mevzuatta belirtilen şartların karşılanması gerekiyor.
Tek evi olan engellilere emlak vergisi kolaylığı
Engelli vatandaşlar için sağlanan bir diğer önemli avantaj ise emlak vergisi alanında uygulanıyor.
Brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene sahip engelli vatandaşlar, gerekli şartları taşımaları halinde indirimli bina vergisi oranından, yani sıfır oranlı bina vergisinden yararlanabiliyor.
Bu haktan yararlanmak için bağlı bulunulan belediyeye engelli sağlık kurulu raporu ve gerekli dilekçeyle başvuru yapılması gerekiyor.
Meskende bizzat oturma şartı bulunmuyor. Mevzuattaki diğer şartların karşılanması halinde konutun kiraya verilmesi ve engelli vatandaşın başka bir evde kiracı olarak yaşaması durumunda da sıfır oranlı bina vergisi uygulamasından yararlanılabiliyor.
Diğer sosyal ve kamusal indirimler
Engelli vatandaşlara yönelik destekler vergi avantajlarıyla sınırlı değil. Belediyeler ve hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından da çeşitli indirimler uygulanabiliyor.
Bunlar arasında;
Su faturası indirimi: Belediyeler, engelli aboneler için evsel su kullanım ücretlerinde indirim uygulayabiliyor.
İletişim ve dijital destekler: İnternet, ev telefonu ve GSM operatörleri engelli vatandaşlara özel indirimli paketler sunabiliyor.
Gümrük vergisi muafiyeti: Engellilerin kullanımına mahsus bazı özel araç ve gereçler, tekerlekli sandalyeler ve ortopedik cihazların yurt dışından ithalinde mevzuatta belirtilen şartlar kapsamında gümrük vergisi muafiyeti uygulanabiliyor.
Engelli haklarından yararlanmak için nasıl başvuru yapılır?
Engellilik nedeniyle sağlanan indirim ve muafiyetlerden yararlanmak isteyen vatandaşların öncelikle gerekli sağlık raporunu temin etmesi gerekiyor.
Başvuru sürecinde izlenebilecek temel adımlar şöyle:
Sağlık kurulu raporu alın: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet veya üniversite hastanelerinden gerekli engellilik sağlık kurulu raporu alınmalı.
Gelir İdaresi Başkanlığına başvurun: Engellilik indirimi için gerekli belgelerle Gelir İdaresi Başkanlığına veya ilgili vergi birimlerine başvuru yapılmalı.
İş yerine veya belediyeye bildirin: Vergi dairesinden alınan engellilik indirimi yazısı çalışılan iş yerine teslim edilmeli. Emlak vergisi avantajı için ise bağlı bulunulan belediyeye başvuru yapılmalı.
Güncel mevzuatı takip edin: Vergi tutarları, istisna limitleri ve diğer uygulamalar zaman içinde değişebildiğinden güncel düzenlemeler takip edilmeli.
Başvuru öncesinde, yararlanılmak istenen desteğin güncel şartlarının ve gerekli belgelerin ilgili kurumdan kontrol edilmesi önem taşıyor.
