Doğal gazda kademeli fiyat uygulaması 4 Nisan 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Uygulama kapsamında konut aboneleri için her il ve her ay ayrı bir tüketim limiti belirleniyor. BOTAŞ'ın uygulama esaslarına göre limitler, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) son beş yıllık tüketim verileri üzerinden belirlenen il bazındaki aylık ortalama doğal gaz tüketiminin yüzde 75 fazlası esas alınarak hesaplanıyor. Her il için belirlenen aylık limit, ilgili ayın gün sayısına bölünerek günlük ortalama tüketim sınırı da oluşturuluyor. Kış aylarında doğal gaz ihtiyacının artması nedeniyle illerin limitleri de yükseliyor. Örneğin İstanbul'da ekim ayında 43,73 metreküp olan Kademe-1 sınırı kasım ayında 101,71 metreküpe çıkıyor. Ankara'da ise ekim ayındaki 76,86 metreküplük sınır kasım ayında 161,63 metreküpe yükseliyor.
Tamamı yüksek tarifeden hesaplanacak
Yeni sistemde abonelerin en fazla dikkat etmesi gereken nokta, tüketim sınırının aşılması halinde uygulanacak fiyatlandırma yöntemi. BOTAŞ'ın uygulama esaslarına göre bir ayda belirlenen tüketim limiti aşılırsa, yalnızca limitin üzerindeki bölüm Kademe-2'den fiyatlandırılmıyor. İlgili ayın toplam doğal gaz tüketimi Kademe-2 tarifesine tabi tutuluyor. Örneğin İstanbul'da kasım ayı için belirlenen 101,71 metreküplük sınırı dikkate alındığında, bir konut abonesinin ay boyunca 101,70 metreküp tüketmesi halinde tüketimi Kademe-1 kapsamında kalacak. Ancak tüketim 102 metreküpe çıktığında, 102 metreküplük toplam kullanım Kademe-2 fiyatından hesaplanacak. Bu nedenle özellikle sınır değerine yakın tüketim yapan aboneler açısından birkaç metreküplük fark, faturanın tamamının daha yüksek birim fiyat üzerinden hesaplanmasına yol açabiliyor.
BOTAŞ'ın tarifesinde fark 7.37 lira
BOTAŞ'ın 4 Nisan 2026'dan itibaren geçerli toptan satış tarifesinde konut tüketicileri için Kademe-1 fiyatı 10,625 TL/Sm³, Kademe-2 fiyatı ise 18 TL/Sm³ olarak belirlendi. Bu rakamlar KDV ve ÖTV hariç toptan satış fiyatları. İki kademe arasındaki fark yaklaşık 7,38 TL seviyesinde bulunuyor. Ancak tüketicinin faturasında görülen nihai rakam yalnızca BOTAŞ'ın toptan satış fiyatından oluşmuyor. Dağıtım şirketinin sistem kullanım bedeli ile vergi ve diğer ilgili kalemler de faturaya ekleniyor. EPDK'nın açıklamasına göre perakende satış fiyatı, BOTAŞ'ın toptan satış fiyatı ile sistem kullanım bedeline ÖTV ve KDV'nin eklenmesiyle oluşuyor. Dolayısıyla BOTAŞ'ın açıkladığı 10,625 TL ve 18 TL rakamları, doğrudan tüketicinin faturasında göreceği nihai metreküp fiyatı olarak değerlendirilmemeli.
İllere göre tüketim sınırları
Kasım ayında sıcaklıkların ve geçmiş dönem tüketimlerinin farklı olması nedeniyle iller arasında önemli limit farkları bulunuyor. Güncel listede öne çıkan bazı illerin Kademe-1 tüketim sınırları şöyle:
-
Adana: 27,72 metreküp
Antalya: 29,44 metreküp
Aydın: 39,29 metreküp
İzmir: 61,43 metreküp
Diyarbakır: 74,62 metreküp
İstanbul: 101,71 metreküp
Rize: 101,96 metreküp
Kars: 146,14 metreküp
Hakkari: 156,26 metreküp
Kütahya: 156,52 metreküp
Ankara: 161,63 metreküp
Ardahan: 168,65 metreküp
Erzurum: 190,61 metreküp
Kasım ayında en düşük limit Adana'da 27,72 metreküp olarak uygulanırken, soğuk iklimiyle öne çıkan Erzurum'da sınır 190,61 metreküpe kadar çıkıyor.
İstanbul'da sınır 101,71 metreküp
İstanbul'da doğal gaz kullanan konut aboneleri için kasım ayındaki Kademe-1 sınırı 101,71 metreküp. Bu miktarın altında kalan tüketimler Kademe-1 kapsamında değerlendirilirken, sınırın aşılması halinde ayın tamamındaki tüketim Kademe-2 fiyatından hesaplanacak. İstanbul'daki limit, ekim ayında 43,73 metreküp seviyesindeydi. Aralık ayında ise sınırın 198,12 metreküpe yükselmesi bekleniyor.
Ankara'da sınır 161,63 metreküp
Ankara'da kasım ayı Kademe-1 sınırı 161,63 metreküp olarak uygulanacak. Başkentte de limit ekim ayına göre önemli ölçüde yükselmiş durumda. Ekim ayında 76,86 metreküp olan sınır kasımda 161,63 metreküpe çıktı. Aralık ayında ise Ankara için sınırın 284,25 metreküpe yükselmesi öngörülüyor.
Soğuk illerde kademe farklı
Kademeli tarife sisteminde tüm Türkiye için tek bir tüketim sınırı uygulanmıyor. BOTAŞ'ın uygulama esasları, her ilin son beş yıllık tüketim verileri üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmesini öngörüyor. İl bazındaki ortalama tüketimin yüzde 75 fazlası aylık limit olarak kabul ediliyor. Bu nedenle hava sıcaklıklarının daha düşük olduğu illerde limitler daha yüksek tutuluyor. Kasım ayında Erzurum'da 190,61, Ardahan'da 168,65, Ankara'da 161,63 ve Kars'ta 146,14 metreküplük sınır uygulanırken, daha ılıman bölgelerdeki limitler çok daha düşük kalıyor. Adana'da 27,72, Antalya'da 29,44 ve İzmir'de 61,43 metreküplük sınır bulunması, uygulamadaki bölgesel farklılığı açık şekilde ortaya koyuyor.
Kademeli tarife yalnızca sayaçtaki toplam tüketim üzerinden basit şekilde hesaplanmıyor. Fatura döneminin birden fazla ayı kapsaması halinde her ay için ayrı tüketim limiti dikkate alınıyor. BOTAŞ'ın uygulama esaslarına göre sayaç okuma döneminde yer alan her ay için o ayın gün sayısı ve günlük tüketim limiti üzerinden hesaplama yapılıyor. Böylece örneğin ekim-kasım dönemini kapsayan bir sayaç okumasında iki ayın sınırları birbirinden ayrı değerlendiriliyor. Bu ayrıntı özellikle ayın son günlerinde sayaç okuması yapılan aboneler açısından önem taşıyor.
Merkezi sistemde hesaplama farklı
Merkezi doğal gaz sistemiyle ısınan binalarda da özel bir hesaplama yöntemi uygulanıyor. Binanın toplam doğal gaz tüketimi, binadaki toplam hane sayısına bölünerek hane başına düşen tüketim belirleniyor. Fatura döneminin birden fazla ayı kapsaması halinde ise her ay için belirlenen günlük tüketim sınırı ayrı ayrı dikkate alınıyor.
Yeni kademeli tarife uygulamasının yaklaşık 2,8 milyon doğal gaz abonesini daha yüksek fiyatla karşı karşıya bırakabileceği hesaplanıyor. Türkiye'de yaklaşık 21,8 milyon doğal gaz abonesi bulunduğu, bunların yaklaşık 19 milyonunun ise belirlenen tüketim sınırları içerisinde kalarak destekli tarifeden yararlanmaya devam edeceği belirtiliyor. Ancak bir abonenin yüksek kademeye girip girmeyeceği yalnızca konutun bulunduğu ile bağlı değil. Tüketimin gerçekleştiği ay, ilgili ayın günlük limiti ve toplam tüketim miktarı birlikte değerlendiriliyor.
Kimlere özel uygulama var?
Kademeli tarife kapsamında bazı tüketici grupları için farklı hükümler uygulanıyor. BOTAŞ tarifesinde şehit aileleri ile muharip ve malul gaziler için ayrı bir konut tüketici fiyatı bulunuyor. 4 Nisan 2026 tarihli tarifede bu grup için toptan satış fiyatı 5,3125 TL/Sm³ olarak yer alıyor. İbadethaneler ve cemevleri de Kademe-1 için geçerli fiyat üzerinden değerlendiriliyor. Ekmek üreticileri için de ayrı bir tarife uygulanıyor.
Kışın ilerlemesiyle birlikte doğal gaz tüketim sınırlarının da yükselmesi bekleniyor. İstanbul'da kasım ayındaki 101,71 metreküplük sınırın aralık ayında 198,12 metreküpe, Ankara'daki 161,63 metreküplük sınırın ise 284,25 metreküpe çıkacağı bildiriliyor. Bu nedenle kasım ayında limit nedeniyle yüksek tarifeye geçen bir abonenin aralık ayında aynı tüketim miktarını kullanması halinde aynı kademede kalması gerekmiyor. Sistem her ay için ayrı limit uyguladığı için tüketimin gerçekleştiği ay belirleyici oluyor.
