ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Yunanistan’ın başkenti Atina’ya gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında Kathimerini gazetesine röportaj verdi. Rubio, röportajında Türkiye-Yunanistan ilişkilerinden Kıbrıs meselesine, F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye teslim edilmesinden İsrail-Yunanistan işbirliğine ve İran’ın nükleer programına kadar bölgesel ve uluslararası gündemin önemli başlıklarını değerlendirdi. Türkiye ile Yunanistan arasında Ege veya Kıbrıs üzerinden yaşanabilecek bir gerilime ilişkin değerlendirmede bulunan Rubio, iki ülkenin NATO üyesi ve müttefik olduğunu vurguladı. Rubio, böyle bir çatışmanın ABD açısından da kabul edilemez olduğunu belirterek, ciddi bir tırmanmaya izin vermeyeceklerini ifade etti.
Rubio ayrıca Kıbrıs ile elektrik bağlantı kablosu projesi üzerinden yaşanabilecek olası bir krizin önüne geçmek için perde arkasında girişimlerde bulunacaklarını belirtti. ABD Dışişleri Bakanı, projenin Washington açısından önemini tüm taraflara anlatacaklarını söyledi.
“Türkiye ile ilişkimiz yatırım yaptığımız bir ilişki”
Rubio, Türkiye-ABD ilişkileri ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki kişisel ilişkiye yönelik bir soru üzerine, hassas konuların kamuoyu önünde tartışılmasının çözüm süreçlerini zorlaştırdığını söyledi. Türkiye ile sürekli temas halinde olduklarını belirten Rubio, Ankara’nın NATO üyeliğine ve geçmişte farklı uluslararası meselelerde üstlendiği role dikkat çekti.
Rubio, şu ifadeleri kullandı:
“Hassas konuları medyada tartışmaktan her zaman kaçınırım, çünkü bu onların çözümünü zorlaştırır. Bununla birlikte, NATO üyesi olan ve geçmişte, örneğin Rusya ile Ukrayna arasındaki görüşmelere ev sahipliği yapmak gibi, başka birçok meseleyle ilgilenmiş olan Türkiye ile sürekli temas halindeyiz. Türkiye ile ilişkimiz yatırım yaptığımız bir ilişkidir ve belki de bu yatırım bu görüşmeler konusunda bize yardımcı olabilir.”
Diplomasinin doğrudan ve özel görüşmeler üzerinden yürütülmesinin daha etkili olduğunu belirten Rubio, kamuoyu önünde yapılan açıklamaların çözüm süreçlerini zorlaştırabileceğini ifade etti. Rubio, “Bu tür konularda açıklamalar yapmak istiyorsanız açıklamalar yapabilirsiniz ancak bir çözüme ulaşmak istiyorsanız, çoğu zaman bunları doğrudan ve özel görüşmelerin sınırları içerisinde ele almak daha iyidir. Diplomasi bu şekilde daha iyi işler” dedi.
“Türkiye-Yunanistan çatışmasının gerçekleşmesi düşünülemez”
Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin Ege veya Kıbrıs nedeniyle kötüleşmesi durumunda ABD’nin müdahil olup olmayacağı ve ciddi bir tırmanmayı önlemek için adım atıp atmayacağı sorulan Rubio, böyle bir çatışmanın gerçekleşmesini mümkün görmediğini söyledi. Rubio, Türkiye ve Yunanistan’ın NATO müttefiki olduğunu hatırlatarak, iki ülke arasında silahlı bir çatışmanın hiçbir tarafın çıkarına olmayacağını belirtti. ABD Dışişleri Bakanı, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bana göre böyle bir şeyin gerçekleşmesi düşünülemez. Bunlar NATO’da iki müttefik ve ortaktır; dolayısıyla bunun gerçekleşmesi kesinlikle mümkün değildir. Bu hiç kimse için iyi olmazdı. Ne Türkiye ne Yunanistan ne de Amerika Birleşik Devletleri için.”
Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında böyle bir çatışmanın yaşanmasına izin vermeyeceklerini de vurgulayarak, “Bunun benim açımdan düşünülemez bir şey olduğunu, asla gerçekleşmesine izin veremeyeceğimiz ve gerçekleşeceğine de inanmadığım bir şey olduğunu söylerdim” dedi.
F-35’lerde belirleyici konu S-400
Rubio, röportajda Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını edinme talebine ilişkin de kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün önündeki hukuki engelleri anlatan Rubio, ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’nin daha önce ödeme yaptığı uçakları teslim almasını istediğini belirtti. Rubio, Türkiye’nin NATO üyesi olduğunu vurgulayarak, Trump’ın uçakların mümkün olması halinde teslim edilmesini istediğini söyledi. ABD Dışişleri Bakanı, “Türkler bunlardan bazıları için zaten ödeme yaptı. Açıkçası, bu uçakların teslim edilmesi bugünden çok uzakta ancak bunlar için bedeli zaten ödenmiş uçaklar söz konusu” dedi. Bununla birlikte ABD Kongresi tarafından kabul edilen yasaların Türkiye’nin F-35 alımının önünde hukuki engel oluşturduğunu belirten Rubio, Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda da konuya ilişkin sıkı koşullar bulunduğunu ifade etti. Rubio, bu koşullar yerine getirilmeden satışın gerçekleştirilemeyeceğini belirterek, durumun Türk tarafına bildirildiğini söyledi. “Bunun farkındalar ve sanırım çözüm yolları bulmaya çalışıyorlar” diyen Rubio, meselenin S-400 sistemi etrafında şekillendiğini vurguladı.
Rubio, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 sistemine ilişkin sorun çözülmeden F-35 uçaklarının teslim edilmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek, “Dolayısıyla şu anda konu çözüme kavuşturulamaz ve hukuken, bu mesele çözülene kadar devrin gerçekleştirilmesi mümkün değildir” dedi. ABD Dışişleri Bakanı, sorunun gelecekte çözülebileceğini ve bunun için çeşitli seçeneklerin bulunduğunu ancak mevcut durumda meselenin henüz çözüme kavuşturulmadığını söyledi.
Kıbrıs’taki elektrik kablosu projesi için diplomasi mesajı
Rubio, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin yanı sıra Kıbrıs çevresindeki gelişmelere de değindi. Kıbrıs ile elektrik bağlantı kablosu projesinin bölgedeki gerilimi artırabilecek bir başlık haline gelmemesi için diplomatik girişimlerde bulunacaklarını belirten Rubio, projenin Washington açısından önem taşıdığını vurguladı. ABD’nin olası bir krizin önüne geçmek amacıyla taraflarla temas kuracağını belirten Rubio, projenin ABD açısından taşıdığı önemin tüm taraflara aktarılacağını söyledi. Bu çerçevede Rubio’nun açıklamaları, Washington’ın Doğu Akdeniz’de Türkiye ve Yunanistan arasında yeni bir gerilimin ortaya çıkmasını engelleme politikasını sürdüreceği mesajı olarak değerlendirildi.
“İsrail-Yunanistan işbirliği olumlu bir gelişme”
Rubio, İsrail ile Yunanistan arasındaki işbirliğine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. İki ülke arasındaki işbirliğini bölge açısından “olumlu” bir gelişme olarak nitelendiren Rubio, asıl hedefin Orta Doğu’da İsrail ile iyi ilişkileri bulunmayan ülkelerle de ilişkiler kurulması olduğunu ifade etti. Rubio, bölgesel dengelerin yalnızca İsrail ile Yunanistan arasındaki ilişkiler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, Orta Doğu’daki farklı ülkelerle diplomatik ilişkilerin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.
