Zayıflama iğneleri safra kesesi taşına zemin hazırlayabilir

Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü'nden Op. Dr. Ali Can Yalı, zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerindeki etkisiyle ilgili bilgi verdi.

Zayıflama iğneleri safra kesesi taşına zemin hazırlayabilir

Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü'nden Op. Dr. Ali Can Yalı, zayıflama iğnelerinin safra kesesi üzerindeki etkisiyle ilgili bilgi verdi.

Ali Can Yalı, zayıflama tedavilerinin bazı sorunları beraberinde getirdiğini söyleyerek, "Son yıllarda kilo kontrolünde kullanılan ilaçlar, sağladıkları belirgin kilo kaybı nedeniyle giderek yaygınlaştı. Ancak bu tedavilerin olması muhtemel yan etkileri de bazı soruları beraberinde getirebiliyor.

Özellikle safra kesesinde taş bulunan hastalar, ‘Safra kesemde taş var, zayıflama iğnesi kullanabilir miyim?’ sorusunu hekimlere çok sık soruyor. İştahı baskılayan ve tokluk hissi sağlayan bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet programlarını uygulayanlara oranla çok daha yüksek oranda kilo kaybı sağladığı düşünülüyor.

Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar, iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak kilo kaybına yardımcı oluyor. 2022 yılında JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan, 76 randomize kontrollü çalışmanın ve 100 binden fazla katılımcının değerlendirildiği araştırmada bir metaanalizde, bu ilaçların kullanımının safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli olarak riski artırdığı belirlendi.

Özellikle kilo verme amacıyla kullanıldıklarında risk artışının daha belirgin olduğu bildirildi. Ancak bu oran, ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmiyor.

Riskin, kullanmayan kişilere göre göreceli olarak arttığını ifade ediyor" dedi.

Kilo kaybı taşa zemin hazırlayabilir

Hızlı kilo kaybının taş oluşumuna zemin hazırladığını söyleyen Op. Dr. Yalı, "Bu ilişkinin birkaç olması muhtemel nedeni bulunuyor. Öncelikle hızlı ve belirgin kilo kaybı, safranın kolesterol açısından yoğunlaşmasına ve taş oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.

Benzer bir durum, hızlı kilo verilen diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebiliyor. Ayrıca bazı GLP1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği düşünülüyor.

Safranın kesede daha uzun süre kalması da taş oluşumunu kolaylaştırabilir. Ancak bu mekanizmaların bütün ilaçlarda aynı düzeyde etkili olduğu kesin olarak söylenemez" ifadelerini kullandı.

Safra ile ilgili sorun varsa değerlendirilmeli

Yalı, tedavi öncesinde hastalara değerlendirme yapılması gerektiğini söyleyerek, "Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnelerinin kullanımı açısından tek başına mutlak bir engel değildir. Ancak hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi veya safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediği mutlaka değerlendirilmelidir.

Hiçbir şikâyeti olmayan hastalarla, tekrarlayan safra kesesi ağrıları yaşayan hastaların aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değildir. Özellikle safra taşına bağlı şikâyetleri bulunan hastalarda tedavi öncesinde genel cerrahi hekimlerinin değerlendirme yapması daha uygundur.

Gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneği de gündeme gelebilir" dedi.

Kullanımı kişiye göre belirlenmeli

İlaçların kişiye göre belirlenmesi ve kişiye özel tedavi uygulanması gerektiğini söyleyen Yalı, "Bununla birlikte, yalnızca zayıflama iğnesi kullanılacak olması, şikâyeti bulunmayan her safra taşı hastasının ameliyat edilmesini gerektirmez. Zayıflama iğnesi kullanırken gelişen her karın ağrısı, ilacın basit bir yan etkisi olarak değerlendirilmemelidir.

Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli veya uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş ya da sarılık gelişmesi durumunda safra kesesi ve safra yollarına ait komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Zayıflama iğneleri, uygun hastalarda obezite tedavisinde önemli yararlar sağlayabilir.

Ancak bilimsel araştırmalar, özellikle GLP1 reseptör agonistlerinin safra taşı ve bazı safra kesesi hastalıklarının görülme riskini artırabildiğini gösteriyor. Bu durum, safra kesesinde taş bulunan herkesin bu ilaçları kullanamayacağı anlamına gelmiyor.

Önemli olan, hastanın mevcut safra kesesi hastalığının, daha önce yaşadığı şikâyetlerin ve tedaviden beklenen yararın birlikte değerlendirilmesidir.

Bu nedenle zayıflama iğneleri mutlaka hekim kontrolünde kullanılmalı, özellikle safra kesesi taşı bulunan hastalarda tedavi kararı kişiye özel verilmelidir" ifadelerini kullandı.

Deniz Ay
Editör