Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) ile İstanbul Medipol Üniversitesi bünyesindeki bilim insanları, kanser hastalıklarının tedavisinde kullanılabilecek yeni ilaç adayları üzerinde çalışma yürüttü.
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen testlerde, sentezlenen bu moleküllerin akciğer, meme ve prostat kanseri hücrelerinin gelişimini engellemedeki başarısı tescillendi.
Türk Patent ve Marka Kurumu tescilinin ardından Avrupa'da da patent hakkı kazanan buluşu değerlendiren Prof. Dr. Zuhal Gerçek, "Yerli ve milli ilaç üretimi yolunda küçük fakat oldukça kıymetli bir aşama kaydettik" ifadesini kullandı.
Kanser hücrelerinin "Büyüme Şalteri" hedef alındı
Söz konusu proje, BEUN Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yaşin iş birliğiyle "Yeni Tirozin Kinaz İnhibitörlerinin Sentezi ve Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması" başlığıyla hayata geçirildi.
Yürütülen araştırmada, kanserli hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasını ve vücuda yayılmasını sağlayan "tirozin kinaz" enzimleri odak noktası olarak belirlendi.
Geliştirilen modern moleküllerin, söz konusu enzimleri baskı altına alarak kanserli dokuların büyümesini durdurduğu bilimsel deneylerle kanıtlandı.
"Meme, prostat ve akciğer kanserinde etkili"
Yaklaşık 26 yıldır BEUN bünyesinde görev yapan Prof. Dr. Zuhal Gerçek, 2018 senesinde başlayan çalışmanın ayrıntılarını paylaştı.
Moleküllerin kimyasal sentez süreçlerinin Zonguldak'ta tamamlandığını ifade eden Gerçek, biyolojik analizlerin ise İstanbul'da yapıldığını aktardı.
Prof. Dr. Gerçek, "Bu çalışmadaki temel amacımız, kanser ilacı olmaya aday moleküllerin sentezini yapmak ve antikanser özelliklerini doğrulamaktı. Projemiz, Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından desteklendi. Çalışma iki ana kısımdan oluşuyor.
İlk aşama olan moleküllerin sentezi, Bülent Ecevit Üniversitesi'nde tarafımca tamamlandı. İkinci aşama ise bu moleküllerin antikanser etkilerinin incelenmesiydi. Bu kısım da İstanbul Medipol Üniversitesi'nde Profesör Doktor Mustafa Güzel ve Betül Yeşil tarafından gerçekleştirildi.
Yaptığımız çalışmalar neticesinde bu yeni moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu kanıtlamış olduk. Ve bu özelliklerini gerek deneysel gerekse teorik olarak ortaya koyduk" dedi.
Çifte patentle koruma altına alındı
Mevcut kanser tedavilerindeki yan etkileri minimize etmeyi ve ilacın vücuttaki verimliliğini artırmayı hedefleyen buluş, uluslararası arenada da önemli bir başarıya imza attı.
Dört farklı özgün kimyasal bileşiği kapsayan çalışma, hem ulusal hem de Avrupa patenti alarak tescillendi. Prof. Dr. Gerçek, "Neticesinde bir ulusal, bir de Avrupa patenti olmak üzere iki patentle de bu fikrimizi koruma altına aldık.
Böylece yerli ve milli ilaç üretiminde ufak bir adım atmış olduk" dedi.
Sağlık Bakanı Memişoğlu da destek vermişti
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu da yakın zamanda Zonguldak'ta yaptığı açıklamada Türkiye'de ilaç ve tıbbi cihaz geliştirilmesine yönelik projelere tam destek verdiklerini ifade etmişti.
Memişoğlu, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nin kanser tedavisine yönelik yürüttüğü bu yeni ilaç molekülü projelerini oldukça değerli bulduklarını vurgulamıştı.
Geliştirilen moleküllerin gelecekte hastanelerde kullanılabilmesi ve tamamen bir ilaca dönüşebilmesi için laboratuvar
aşamasından sonraki ileri testlerin ve klinik (insan üzerindeki) çalışmaların tamamlanması gerekiyor.
