Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin kapsamı dışında kalan milyonlarca çalışan için kademeli emeklilik tartışmaları sürüyor. İlk sigorta girişi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında gerçekleşen çalışanları ilgilendiren yeni kanun teklifi, Yeni Parti Burdur Milletvekili İzzet Akbulut tarafından TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Meclis'e sunulan teklif, mevcut prim ödeme ve hizmet süresi koşullarında değişiklik yapmadan emeklilik yaşının sigortalıların ilk işe giriş tarihine göre kademeli olarak düzenlenmesini amaçlıyor.
5510 sayılı Kanun'a geçici 113. madde eklenmesi hedefleniyor
Kanun teklifiyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na "Geçici 113. madde" eklenmesi öngörülüyor. Düzenleme, 1 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren 7438 sayılı EYT Kanunu'nun ardından çalışma hayatında ortaya çıkan yaş farkının giderilmesini hedefliyor. Kamuoyunda "bir gün farkla yıllarca geç emekli olma" şeklinde ifade edilen mağduriyetin ortadan kaldırılması, teklifin temel amaçları arasında yer alıyor.
Gerekçede eşitlik ve sosyal hukuk devleti vurgusu
Kanun teklifinin gerekçesinde, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan vatandaşların yaş şartı aranmaksızın emekli olabildiği, ancak 9 Eylül 1999 tarihinde çalışma hayatına başlayanların kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartına tabi tutulduğu belirtildi. Benzer çalışma sürelerine ve prim ödeme koşullarına sahip çalışanlar arasında ortaya çıkan bu farklılığın Anayasa'da güvence altına alınan sosyal hukuk devleti, kanun önünde eşitlik ve sosyal güvenlik hakkı ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Gerekçede ayrıca, gerekli prim ödeme gün sayısını tamamlamasına rağmen yaş şartı nedeniyle emekli olamayan ileri yaştaki çalışanların iş bulmakta güçlük çektiği ve gelir güvencesinden yoksun kaldığı ifade edildi. Teklifin, bu durumdaki çalışanların emeklilik hakkına erişimini kolaylaştırması amaçlanıyor.
Kademeli emeklilik teklifinin kapsamı ve düzenlemeleri
9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar kapsama alınacak
İlk defa uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar düzenlemeden yararlanabilecek. Bunun yanı sıra 5510 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi kapsamındaki kişiler ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi çalışanlar da teklifin kapsamına dahil edilecek.
Emeklilik yaşı sigorta başlangıcına göre belirlenecek
Sigortalıların ilk işe giriş tarihleri esas alınarak yıllık kademeler oluşturulacak. Kadın ve erkek çalışanlar için uygulanacak yeni emeklilik yaşları ayrı ayrı belirlenecek.
Prim ve hizmet süresi şartları korunacak
Düzenlemeyle mevcut mevzuatta yer alan prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve hizmet süresi koşullarında herhangi bir değişiklik yapılmayacak. Teklif, yalnızca emeklilik yaşının kademeli biçimde yeniden düzenlenmesini öngörüyor.
Sigortalı lehine olan hükümler uygulanmaya devam edecek
Kısmi yaşlılık aylığı, özel emeklilik ve yaş şartı aranmaksızın aylık bağlanmasına ilişkin sigortalı lehine yürürlükte bulunan hükümlerin uygulanması sürdürülecek.