Yargıtay'dan kiracılara kötü haber: 5 yıl kuralı değişti

Kira artışları nedeniyle ev sahipleri ve kiracılar arasında yaşanan uyuşmazlıklarda emsal niteliğinde bir karar çıktı. Yargıtay 3.

Yargıtay'dan kiracılara kötü haber: 5 yıl kuralı değişti

Kira artışları nedeniyle ev sahipleri ve kiracılar arasında yaşanan uyuşmazlıklarda emsal niteliğinde bir karar çıktı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 3 Mart 2026 tarihli (2025/3450 Esas, 2026/1141 Karar) ilamıyla, aynı konut veya iş yerinde uzun yıllardır oturan kiracıların sonradan imzaladıkları sözleşmelerin 5 yıllık kira tespit süresine etkisini değerlendirdi. Yüksek Mahkeme, taraflar arasındaki mevcut kira ilişkisini devam ettirmek veya yazılı hale getirmek amacıyla düzenlenen ve güncel piyasa değerini yansıtmayan yeni sözleşmelerin, 5 yıllık süreyi kendiliğinden sıfırlamayacağına karar verdi.

22 bin TL'lik kirayı 39 bin TL'ye çıkarmak istedi

Uyuşmazlık, İstanbul'da 2005 yılında kiralanan ve aynı kiracı tarafından kullanılmaya devam edilen bir iş yerinde ortaya çıktı. Kiracının 2021 yılında aylık 22 bin TL kira ödediği iş yerinin bedelinin, bölgedeki benzer taşınmazların kira değerlerinin altında kaldığını belirten ev sahibi, kiranın 39 bin TL'ye yükseltilmesi talebiyle mahkemeye başvurdu. Tarafların 2018 yılında yeni bir kira sözleşmesi imzalamış olması ve dava tarihinde bu sözleşmenin üzerinden henüz 5 yıl geçmemesi, uyuşmazlığın temelini oluşturdu. Mahkemenin kira tespitinde hangi sözleşmenin başlangıç tarihini esas alacağı tartışma konusu oldu.

Yerel mahkeme ve istinaf kiracıyı haklı buldu

Davaya bakan sulh hukuk mahkemesi, 2018 tarihli yeni sözleşmenin üzerinden 5 yıl geçmediğini dikkate aldı. Mahkeme, bu nedenle kira bedelinin hakkaniyet esasına göre yeniden belirlenemeyeceğine ve yalnızca sözleşmede yer alan artış şartının uygulanabileceğine hükmetti. Ev sahibinin karara itiraz etmesi üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi de yerel mahkemenin kararını hukuka uygun bularak başvuruyu reddetti.

Yargıtay kararı bozdu

Dosyanın temyiz incelemesini gerçekleştiren Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozdu. Kararda, kiracının taşınmazı 2005 yılından bu yana kullandığına dikkat çekildi. Yargıtay, 2018 yılında imzalanan sözleşmenin yeni bir kira ilişkisi kurmak yerine taraflar arasındaki mevcut ilişkiyi yazılı hale getirme amacı taşıyabileceğini değerlendirdi. Yüksek Mahkeme, yalnızca son sözleşmenin imzalandığı tarihe bakılarak karar verilemeyeceğini vurguladı. Kira ilişkisinin başlangıç tarihiyle birlikte yeni sözleşmede belirlenen bedelin, sözleşmenin imzalandığı dönemin piyasa koşullarına uygun olup olmadığının da incelenmesi gerektiğini belirtti.

Bilirkişi incelemesinde iki ihtimal değerlendirilecek

Yargıtay, 2018 tarihli sözleşmede belirlenen kira bedelinin o dönemdeki piyasa rayicine uygun olup olmadığının tespit edilmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına hükmetti. Bu incelemenin sonucuna göre davada iki farklı ihtimal gündeme gelecek:

Bedel piyasa rayicine uygunsa: 2018 yılında imzalanan sözleşmedeki kira bedelinin o tarihteki piyasa koşullarına uygun olduğu belirlenirse, yeni sözleşme tarihi esas alınacak. Bu durumda ilgili dönem için sözleşmede yer alan hükümler ve yasal endeks artışı uygulanacak.

Bedel piyasa rayicinin altındaysa: Sözleşmede belirlenen kira bedelinin o dönemin piyasa koşullarını yansıtmadığı ve yeni sözleşmenin mevcut kira ilişkisini sürdürmek amacıyla imzalandığı tespit edilirse, 2005 yılındaki ilk kira başlangıç tarihi dikkate alınabilecek. Böylece kira bedeli, kanuni şartlar çerçevesinde hakkaniyete göre yeniden belirlenebilecek.

39 bin TL'lik kira talebi doğrudan kabul edilmedi

Yargıtay'ın bozma kararı, dava konusu iş yerinin kirasının doğrudan 39 bin TL'ye yükseltildiği anlamına gelmiyor. Karar, ev sahibinin talep ettiği tutarın kabul edildiğini değil, kira tespitinde uygulanacak hukuki yöntemin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kira bedelinin piyasa değerinin altında kalması, ev sahibine istediği tutarda otomatik artış yapma hakkı tanımıyor. Nihai kira bedeli, bilirkişi incelemesiyle belirlenecek veriler ve kanuni şartlar doğrultusunda mahkeme tarafından karara bağlanacak.

Kanundaki 5 yıllık süre geçerliliğini koruyor

Kararı değerlendiren hukukçular ve avukatlar, hükmün kanundaki 5 yıllık kira tespit süresinin kaldırıldığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekti. Yasal düzenlemede yer alan 5 yıllık süre geçerliliğini korurken Yargıtay, yeni sözleşme imzalanmasının bu süreyi her durumda yapay biçimde sıfırlamasının önüne geçen bir değerlendirme ortaya koydu.

Hukukçuların değerlendirmelerine göre yeni sözleşmede belirlenen kira bedelinin imza tarihindeki piyasa rayicine uygun olması halinde 5 yıllık süre yeni sözleşme tarihinden başlayacak. Bu durumda 5 yıl dolmadan kira bedelinin yeniden tespiti değil, sözleşme hükümleri ve yasal endeks artışları esas alınacak. Buna karşılık yeni sözleşmedeki kira bedelinin o dönemin piyasa koşullarını yansıtmadığı belirlenirse, sözleşmenin mevcut kira ilişkisini devam ettirmek amacıyla düzenlenip düzenlenmediği değerlendirilecek. Böylece uyuşmazlıklarda belirleyici kriter, yenilenen sözleşmede yer alan kira bedelinin imza tarihindeki piyasa koşullarını yansıtıp yansıtmadığı olacak.

Ev sahipleri ve kiracılar nelere dikkat etmeli?

Yargıtay'ın kararı, uzun süreli kira ilişkilerinde sözleşmelerin yanı sıra kira bedelinin geçmiş dönemlerdeki piyasa koşullarına uygunluğunu gösteren belgelerin de önemini ortaya koydu. Olası kira tespit davalarında tarafların hak kaybı yaşamaması için kira ilişkisinin başlangıcını ve sözleşme tarihlerindeki bedellerin piyasa koşullarını belgeleyebilmesi önem taşıyor.

Avukatların değerlendirmelerine göre ev sahipleri ve kiracıların muhafaza etmesi gereken belgeler şöyle:

Ev sahipleri: Kira ilişkisinin ilk başlangıç tarihini kanıtlamak amacıyla eski kira sözleşmelerini ve kira ödemelerine ilişkin banka dekontlarını saklamalı. Bu belgeler, kiracının taşınmazı hangi tarihten itibaren kullandığının ortaya konulmasında önem taşıyor.

Kiracılar: Yalnızca son sözleşmenin imzalandığı tarihe güvenmek yerine, yeni sözleşmenin düzenlendiği dönemde belirlenen kira bedelinin piyasa rayicine uygun olduğunu gösteren emsal kira ilanlarını ve varsa bilirkişi raporlarını muhafaza etmeli.

Merve Yıldız
Editör