Türkiye'de 2021'de çeşitli nedenlerle çıkan yangınlarda zarar gören alanlar, bir proje kapsamında yeniden ağaçlandırılıyor. İzmir, Çanakkale ve Bursa Orman Bölge Müdürlüklerine bağlı bazı illerde dron kullanılarak kızılçam ve karaçam tohumları toprakla buluşturuluyor.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Oktan, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Neslihan Atar ve emekli akademisyen Prof. Dr. Zafer Ölmez, orman yangınlarının ardından bir araya gelerek "Orman Yangınlarından Etkilenmiş Alanların Ağaçlandırılmasında İnsansız Hava Araçlarının Kullanımı Araştırma Çalışmaları Projesi"ni hazırladı.
Doç. Dr. Ercan Oktan öncülüğündeki projeye Orman Genel Müdürlüğü de destek verdi.
Üç bölgede 8 dronla tohum serpildi
Geçen yıl kurulan ekip, İzmir, Çanakkale ve Bursa Orman Bölge Müdürlüklerine bağlı çeşitli illerdeki yanan alanlarda incelemelerde bulundu.
Gerekli analizlerin ardından üç bölgeye bağlı illerdeki yanan alanlara, yaklaşık 60 kilogram taşıyabilen 8 dronla hektar başına 15 kilogram civarında kızılçam ve karaçam tohumu serpildi.
Tohum ekme çalışmaları halen devam eden proje, Antalya'da düzenlenen Küresel İklim Zirvesi COP31'de katılımcılara tanıtıldı.

Tohumlar alanın yapısına göre atılıyor
Doç. Dr. Ercan Oktan, yanan sahanın niteliğine göre tohumları alana farklı yöntemlerle attıklarını söyledi.
Tohumların dronla belli bir yükseklikten bırakıldığını belirten Oktan, "Tohumları bazen çıplak, bazen tohum topu, bazen de karbon küpleri şeklinde atıyoruz. Bunun temel gerekçesi alanın yapısıyla ilgili. Alandaki ekosistem bize neyi dikte ediyorsa bunu kullanarak yapmak zorundayız." dedi.
Ekosistemin kendisini çok yavaş yenileyebildiğini anlatan Oktan, iklim değişikliğiyle mücadeleyi biraz daha hızlandırmak için bilimsel çalışmalarla alanda en iyi yöntemin hangisi olduğunu ortaya koymaya çalıştıklarını vurguladı.
Oktan, tohum tercihini alanın yapısına göre yaptıklarının altını çizerek, "Yangının şiddeti, şekli, bunların hepsi tohumlama çalışmamızı etkileyen faktörler. Dolayısıyla örneğin çıplak tohumu attığımızda, 'Bu alan çıplak tohumların çimlenebilmesi için uygun bir yapıda' demektir." ifadelerini kullandı.
Bazı noktalarda tohumların çimlenmesi için destekleme yapılması gerektiğine dikkati çeken Oktan, şöyle devam etti:
"Çok eğimli, taşlık, kayalık alanda yüzlerce yılda orman oluşmuş ama yangınla birlikte bir anda ortadan kaybolmuş. Doğanın yeniden o sistemi kurabilmesi çok zor. Orada bir ağacın tohumlarının çimlenebilmesi çok uzun zaman alacak. Dolayısıyla biz burada karbon küpleri dediğimiz yapıyı kullanıyoruz."
Karbon küpü tohuma hazır besi ortamı sağlıyor
Oktan'a göre karbon küpü, doğadaki atık maddeler kullanılarak hazırlanıyor. Bu yöntemde tohum, bitkisel atıkların oksijensiz ortamda işlenip sıkıştırılmasıyla oluşturulan küçük küplerin ortasında yer alıyor.
Karbon küpünün tohumlar için hazır besi ortamı oluşturduğuna işaret eden Oktan, "Küp şeklinde oluşturduğumuz için dronlarla attığımız zaman alanda tohumlar yuvarlanıp gitmiyor. Küp şeklinde olmasının bir avantajı da tohumlar sincap, fare, kuş gibi hayvanlar tarafından toplanamıyor." diye konuştu.
Alg karışımlarını, bazı kil ve mineralleri birleştirerek de tohum topu yaptıklarını anlatan Oktan, karbon küpü ve çıplak tohumların dışındaki bu yöntemi de uygun arazilerde kullandıklarını belirtti.
Bir yılda yaklaşık 600 hektarlık alan tohumlandı
Yanmış yaklaşık 600 hektarlık alanda bir yılda dronla tohumlama yaptıklarını vurgulayan Oktan, şu değerlendirmede bulundu:
"Bunun sonuçlarını önümüzdeki yıl yavaş yavaş çimlenmelerle birlikte göreceğiz. Proje başarısının ne olduğunu da izliyoruz. Sadece tohumladık bu iş bitti değil. Bunun sonucunda ne kadar fidan elde ettik? Fidanların çimlenme başarısı, orman oluşturma aşamaları nedir? Bunları da tespit ediyoruz. Bu proje sadece tohumlama projesi değil, aynı zamanda ekosistemin oluşumunun ilk aşamasını izleme projesidir."
Projenin ihtiyaç duyulan başka yerlerde de uygulanabileceğini sözlerine ekleyen Oktan, çalışmanın yaygınlaşabileceğini söyledi.