Türkiye'nin yükseköğretim sisteminde Avrupa standartlarını yakalamak ve gençlerin iş gücüne katılımını hızlandırmak amacıyla köklü bir yapısal reform hazırlığı yürütülüyor.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, katıldığı CNN Türk yayınında Hakan Çelik’e milyonlarca öğrenciyi ilgilendiren yeni dönemin sinyallerini verdi. Yaklaşık bir yıldır altyapısı kurulan yeni modele göre, Türkiye'deki lisans eğitimlerinin üç yıla düşürülmesi hedefleniyor.
Üniversitelerde 3 yıllık lisans eğitimi nasıl uygulanacak?
YÖK Başkanı Özvar, Avrupa'da lisans eğitimlerinin genel olarak üç yıl sürdüğüne vurgu yaparak, Türkiye'nin de 4 yıllık programlarını bu doğrultuda yeniden şekillendirebileceğini dile getirdi. Üniversitelerin bu büyük dönüşüme hazırlandığını belirten Özvar, masadaki planı şu ifadelerle aktardı:
“Lisans kredimizi 180 kredi içinde formüle edebiliriz. Bunu da 3 yıl içinde tamamlayabiliriz. Üniversitelerimizi bir senedir bu konuya hazırlıyoruz.”
Mimarlık ve mühendislikte 5 yıllık formül
Her ne kadar üç yıllık lisans modeli genel bir çerçeve olsa da, özel yetkinlik gerektiren bazı meslek grupları için farklı bir yapı inşa ediliyor. Özvar'ın açıklamalarına göre, mimarlık ve mühendislik gibi ağır disiplinlerde üç yıllık temel eğitimin üzerine iki yıl daha ek eğitim verilmesi ihtimaller dahilinde. Böylece bu tarz spesifik bölümlerde toplam eğitim süresi 5 yıla çıkabilecek.
Demografik değişim ve gençlerin hayata atılma yaşı
Eğitim süresinin kısaltılmasının temelinde yatan en stratejik faktörlerden biri de Türkiye'nin değişen demografik yapısı. Doğurganlık hızının düşmesi ve evlilik yaşının ilerlemesi, YÖK'ün politikalarını doğrudan etkiliyor. Özvar, 12 yıllık zorunlu eğitimin üzerine 4 yıl da üniversite okunduğunda gençlerin tam 16 yılını resmi eğitim kurumlarında geçirdiğinin altını çizdi. Staj, askerlik ve iş bulma maratonu da hesaba katıldığında erkek adayların hayata başlama yaşının 26-27 bandına ulaştığını belirten YÖK Başkanı, azalan nüfus trendlerinin üniversite planlamalarında mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiğini kaydetti.
Müfredatta yapay zekâ dönemi ve azalan ders yükü
Gündemdeki reform sadece eğitim süresiyle kısıtlı kalmayıp içerik anlamında da büyük bir sadeleşme öngörüyor. Avrupa'daki üniversitelerde 20-25 bandında olan ders sayısının Türkiye'deki lisans programlarında 60'ı bulması nedeniyle büyük bir müfredat güncellemesi yolda. Bu yoğunluğun hafifletilmesi gerektiğini savunan Özvar, sadece ders eksiltmenin kâfi gelmeyeceğini, eğitim içeriklerinin de bilimsel ve teknolojik ilerlemelere göre acilen revize edilmesinin şart olduğunu belirtti.
Bu teknolojik revizyonun merkezinde ise yapay zekâ yer alıyor. Hangi alanda eğitim alırsa alsın, tüm öğrencilerin dijital beceriler ve yapay zekâ okuryazarlığı ile donatılması hedefleniyor. Özvar, üniversitelerin iş dünyası ile bağlarını kuvvetlendirmek adına dijital yetkinliklerin programlara çok daha fazla entegre edileceğini ifade etti.
İstihdam odaklı yeni bölümler ve akademik başarı
YÖK'ün attığı bir diğer kritik adım ise mezuniyet sonrası iş bulma potansiyeli zayıf olan programların tasfiye süreci. İş gücü piyasasının güncel taleplerini analiz eden YÖK, istihdam karşılığı olmayan bölümleri kapatırken, günümüzün ihtiyaçlarına yanıt veren 80 civarında yeni üniversite programını hayata geçirdi. Kurumların sadece akademik diploma veren yerler olmaktan çıkıp mezunlarının iş bulma potansiyelini de merkeze alan bir vizyonla faaliyet göstermesi gerektiği vurgulandı.
Öte yandan Türkiye'nin bilimsel arena performansı da dikkat çekici bir ivme yakaladı. 2000'li yıllarda uluslararası bilimsel yayın sıralamasında 35'inci basamakta yer alan Türkiye, bugün 13'üncü sıraya yerleşmiş durumda. Özvar, bu sıçramanın ülkedeki bilimsel üretim gücünün kat ettiği mesafeyi net bir şekilde özetlediğini sözlerine ekledi.
