Uganda Halk Savunma Kuvvetleri (UPDF), Türkiye ile yürütülen tüm savunma ve askeri işbirliğini askıya aldı. Kararın, iki ülke arasındaki savunma ve askeri işbirliğine ilişkin “çözülmemiş meseleler” giderilene kadar yürürlükte kalacağı bildirildi.
Uganda Savunma Bakanlığı ve UPDF'de Savunma Kamuoyu Bilgilendirme Direktör Vekili olarak görev yapan Albay Chris Magezi, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada kararın derhal yürürlüğe girdiğini duyurdu.
Magezi, askıya alma kararının iki ülke arasındaki savunma ve askeri işbirliğine ilişkin “çözülmemiş meseleler” giderilene kadar devam edeceğini belirtti. Uganda tarafı söz konusu meselelerin içeriği veya kararın hangi anlaşma ve projeleri doğrudan etkileyeceği konusunda ayrıntı vermedi.
Karardan bir gün önce Türkiye Büyükelçiliği önünde eylem
Karar, Uganda ile Türkiye arasında Ugandalı hükümet karşıtı aktivist Fred Lumbuye üzerinden yaşanan gerilimin ardından geldi.
Associated Press'in aktardığına göre, 18 Eylül'de yüzlerce kişi Kampala'daki Türkiye Büyükelçiliği önünde toplanarak Türkiye'de yaşayan Lumbuye'nin Uganda'ya iade edilmesini talep etti.
Eylem, Uganda Genelkurmay Başkanı General Muhoozi Kainerugaba'nın başında bulunduğu Patriotic League of Uganda tarafından düzenlendi. Uganda yönetimi Lumbuye'yi hükümet karşıtı propaganda, kışkırtma ve siber suçlarla bağlantılı olmakla suçluyor.
Grubun Genel Sekreteri Fadil Twalla, eylem sırasında yaptığı açıklamada Lumbuye'nin Türkiye'de bulunduğunu ve Uganda yönetimine yönelik faaliyetlerini sürdürdüğünü söyledi.
Ancak UPDF'nin askeri işbirliğinin askıya alınmasına ilişkin açıklamasında Lumbuye'nin adı geçmedi. Karar doğrudan Lumbuye meselesine bağlanmadı ve resmi gerekçe olarak iki ülke arasındaki “çözülmemiş meseleler” gösterildi.
Türkiye ile savunma ilişkileri genişlemişti
Türkiye ve Uganda arasındaki askeri ilişkiler son yıllarda savunma sanayisi, askeri eğitim ve ekipman alanlarında gelişmişti.
UPDF'nin Kasım 2024'te yayımladığı açıklamada, Uganda Genelkurmay Başkanı General Muhoozi Kainerugaba'nın Türkiye'nin Kampala Büyükelçisi Mehmet Fatih Ak ve Türkiye'nin askeri ataşesiyle görüştüğü, Uganda'nın Türkiye'den daha fazla askeri ekipman satın almayı değerlendirdiği belirtilmişti.
Aynı açıklamada iki ülke arasındaki askeri ilişkilerin 1996'ya uzandığı ve Türkiye'nin Uganda özel kuvvetlerine eğitim verdiği aktarılmıştı.
Aralık 2024'te ise Uganda ve Türkiye'den savunma yetkilileri, savunma sanayisi alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla bir araya gelmişti.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın 2016 faaliyet raporuna göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 31 Mayıs-1 Haziran 2016 tarihlerinde Uganda'ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında iki ülke arasında askeri alan ve savunma sanayisini de kapsayan işbirliği anlaşmaları imzalandı.
UPDF'nin son kararıyla birlikte iki ülke arasındaki savunma ve askeri işbirliğinin geleceği belirsizliğe girerken, Uganda tarafı askıya alma kararının ne kadar süreceğine ilişkin bir takvim açıklamadı.
