Ankara’da gerçekleştirilecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Türkiye’nin ittifak içindeki konumunu gündeme taşıdı. 7-8 Temmuz tarihlerindeki kritik zirve öncesinde, NATO’nun kuruluş süreci ve Türkiye’nin bu yapıya ne zaman dahil olduğu merak ediliyor. 1949’da 12 ülkenin imzasıyla kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, ortak savunma ilkesiyle üye ülkelerin güvenliğini sağlamayı hedefliyor. İsveç’in de katılımıyla genişleyen ittifakta Türkiye’nin üyelik tarihi ise araştırılan konular arasında yer alıyor. Peki, Türkiye NATO’ya hangi yıl katıldı? İşte Türkiye’nin NATO üyeliğine ilişkin ayrıntılar...
TÜRKİYE NATO'YA NE ZAMAN ÜYE OLDU?
NATO, Türkiye'nin de dahil olduğu ve 1949 yılında kurulan, Kuzey Atlantik İttifakı olarak adlandırılan bir örgüttür. Türkiye, 1952 yılında NATO’ya katılarak belirli maddeleri işleyişe koyarak üyelerinin bazı haklarını güvence altına almıştır.
NATO’nun kuruluşundan üç yıl sonra, 1952’de Türkiye ve Yunanistan’ın, 1954’te Batı Almanya’nın bu ittifaka katılması, NATO’nun yalnızca Sovyet tehdidine karşı bir savunma örgütü değil, aynı zamanda SSCB’yi çevreleme politikasının ilk aşaması olduğunu göstermektedir. Nitekim daha sonraki dönemlerde 1951’de ANZUS Paktı, 1954’te SEATO, 1955’te Bağdat Paktı’nın kurulması ve 1959’da CENTO’ya dönüşmesi gibi gelişmeler, bu çevreleme politikasının kısmen ilgili olduğu alanlar dahilindeydi. Washington Antlaşması olarak bilinen NATO antlaşmasıyla, ABD, Kanada, Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, İngiltere, Fransa, İtalya, Portekiz ve İzlanda imzacı devletler oldular. Türkiye’nin NATO’ya katılımına ilişkin olarak, Ekim 1951’de Londra’da imzalanan antlaşma metni Türkiye tarafından 18 Şubat 1952’de onaylanarak NATO’ya üyelik gerçekleşti.
NATO NE ZAMAN KURULDU?
1989’da Soğuk Savaş’ın yani çift kutuplu dünyanın sona ermesinin ardından, NATO 1994’ten itibaren eski sosyalist ülkelerle “barış için ortaklık” projesini uygulamaya koyarak, bu projeyle söz konusu devletlerin ileriki dönemlerde NATO’ya katılımını kolaylaştırmayı amaçladı. Bu çerçevede ilk etapta, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya’nın 1999’daki katılımıyla üye sayısı 19’a ulaştı.
Kasım 2002’de NATO’nun Prag Zirvesi ile Soğuk Savaş sonrasının ikinci genişleme sürecine girilerek, Balkan ve Baltık ülkeleriyle ittifak ve katılım müzakereleri yapıldı. Fransa, ittifak üyesi olmasına rağmen, 1966’da Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle’ün bağımsız dış politika arayışı kapsamında NATO’nun entegre askeri yapısından ayrılma kararı aldı.
Yunanistan da 1974 yılında, Türkiye’nin Ağustos 1974’teki İkinci Kıbrıs Barış Harekatı’na bir tepki olarak askeri yapıdan çekildi ancak 1980’de tekrar geri döndü.
NATO ÜYESİ ÜLKELER HANGİLERİ?
NATO üyesi ülkeler alfabetik sıralamaya göre şu şekildedir;
ALMANYA (1955)
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ (1949)
ARNAVUTLUK (2009)
BELÇİKA (1949)
BİRLEŞİK KRALLIK (1949)
BULGARİSTAN (2004)
ÇEK CUMHURİYETİ (1999)
DANİMARKA (1949)
ESTONYA (2004)
FRANSA (1949)
HIRVATİSTAN (2009)
HOLLANDA (1949)
İSPANYA (1982)
İTALYA (1949)
İZLANDA (1949)
KANADA (1949)
KARADAĞ (2017)
KUZEY MAKEDONYA (2020)
LETONYA (2004)
LİTVANYA (2004)
LÜKSEMBURG (1949)
MACARİSTAN (1999)
NORVEÇ (1949)
POLONYA (1999)
PORTEKİZ (1949)
ROMANYA (2004)
SLOVAKYA (2004)
SLOVENYA (2004)
TÜRKİYE (1952)
YUNANİSTAN (1952)
FİNLANDİYA (2023)
İSVEÇ (2024)
