ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iki ülke arasındaki ticaret, teknoloji ve güvenlik gerilimlerinin sürdüğü bir dönemde Beyaz Saray'da bir araya geldi. Bu yılki ikinci yüz yüze görüşmeleri olan zirve, küresel siyaset ve ekonomi açısından büyük önem taşıyordu. Liderler, ilişkilerde önemli ilerlemeler kaydedildiğini ve daha iyi bir gelecek için birlikte çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.
Görüşmenin başlangıcında Trump, güvenlik, teknoloji ve yapay zeka konularını ele alacaklarını belirtti. Çin ile daha dengeli bir ticaret ilişkisi oluşturmak için çalıştıklarını savunan Trump, Şi ile aralarında "gerçekten büyük bir dostluk" oluştuğunu ifade etti. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise ABD ile Çin'in "iki büyük ülke ve iki büyük halk" olduğunu vurgulayarak, ilişkilerin çatışma yerine işbirliği temelinde yürütülmesi gerektiği mesajını verdi. Şi, "Barış içinde bir arada yaşamamız gerekiyor" diyerek, rekabetin sınırları olan ve olumlu sonuçlar üreten bir rekabet olması gerektiğini söyledi.
Zirve sırasında dikkat çeken anlardan biri, Trump'ın kendisinden önceki ABD Başkanı Joe Biden'ın yerine imza makinesinin (Autopen) yer aldığı tabloyu Şi'ye göstererek "Bu da Biden" diye espri yapması oldu. Şi Cinping, Trump'ın bu sözlerine kahkahalarla karşılık verdi.
Ticaret anlaşmasında yeni bir dönem mi başlıyor?
Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Şi ve Trump, ekonomi ve ticaret heyetleri arasındaki istişarelerde yeni bir ortak düzenlemede anlaştıklarını bildirdi. Bu anlaşmanın, iki ülke halkları, endüstrileri ve küresel ekonomi için iyi bir haber olduğu belirtildi. Washington ile Pekin arasında 2025'te varılan ticaret ateşkesi, iki ülkenin karşılıklı olarak yüzde 100'ün üzerine çıkan gümrük vergileriyle tehdit ettiği ticaret savaşının daha fazla büyümesini engellemişti. Mevcut düzenlemenin Ocak 2027'ye kadar uzatılması, zirvenin ekonomik açıdan en önemli başlıklarından biri olarak öne çıktı.
Yapay zeka alanında ABD ve Çin nasıl bir yol izleyecek?
Yapay zeka, zirvenin en önemli konu başlıklarından biriydi. Her iki lider de ABD ve Çin'in iki büyük yapay zeka gücü olduğunu belirterek, bu alanda rekabetin yanı sıra işbirliği de yapabileceklerine işaret etti. Şi, yapay zekayı insanlığın yararına geliştirme ve yönetme konusunda hem kapasiteye hem de sorumluluğa sahip olduklarını söyledi. İki ülkenin, yapay zekadan kaynaklanan ortak risklerin yönetilmesi ve iletişim kanallarının oluşturulması üzerinde çalışacağı ifade edildi. Çin lideri, yapay zeka teknolojisinde insan kontrolünün korunması, insan merkezli ve iyiliksever bir yaklaşıma bağlı kalınması gerektiğini vurguladı.
Tayvan sorunu zirvede nasıl ele alındı?
Güvenlik alanında en hassas başlıklardan biri olan Tayvan konusu da zirvede masaya yatırıldı. Çin lideri Şi, ülkesinin Tayvan konusundaki tutumunu yineleyerek, bu sorunun ulusal birliği ve toprak bütünlüğünü ilgilendirdiğini dile getirdi. Washington yönetimine, "Tayvan'ın bağımsızlığı" konusunda doğru duruşa sahip olma çağrısında bulunan Şi, Çin'in Tayvan'ı kendi topraklarının parçası olarak gördüğünü ve ABD'nin Taipei'ye silah satışlarına karşı çıktığını hatırlattı.
Liderler hangi diğer küresel konuları görüştü?
Şi Cinping, ABD ve Çin ordularının düzenli diyaloğu sürdürmesi gerektiğini de belirtti. Ayrıca, iki lider Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası'ndaki durum gibi uluslararası ve bölgesel kriz konularında da görüş alışverişinde bulundu. Çin lideri, Çin'in ABD ile uyuşturucuyla mücadele ve kolluk kuvvetleri arasındaki işbirliğini artırmaya hazır olduğunu da söyledi. Fentanil ve bu uyuşturucunun üretiminde kullanılan öncül kimyasallar, görüşmelerde uzun süredir önemli bir başlık oluşturuyor.
Halklar arası ilişkilerde hangi adımlar atılacak?
Çin lideri Şi, iki ülke halkları arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik yeni bir program da açıkladı. Önümüzdeki beş yıl içinde 100 bin ABD'li genci Çin'i ziyaret etmeye davet edeceklerini duyuran Şi, ayrıca iki ülke arasındaki doğrudan uçuşların artırılabileceği mesajını verdi. Ziyaret sırasında sembolik bir "panda diplomasisi" adımı da atıldı; Şi, iki pandanın Atlanta'daki hayvanat bahçesine gönderileceğini açıkladı.
Beyaz Saray'daki akşam yemeğinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i ağırlayan ABD Başkanı Donald Trump, "İlişkilerimiz hiç bu kadar iyi olmamıştı" dedi. Trump, farklı sistemleri temsil etmelerine rağmen halklar arasındaki bağların devam ettiğini ve bu sözlerini iki ülke arasındaki dostluğun bir yansıması olarak değerlendirdi. Şi ise Trump'la "samimi ve derinlemesine" görüş alışverişinde bulunduklarını ve bir dizi konuda ortak bir anlayışa vardıklarını belirterek, bu görüşmenin stratejik istikrar temelli Çin-ABD ilişkilerine yeni bir boyut kazandırdığını ifade etti.
