Sosyal medyada para kazanmak amacıyla başvurulan yöntemlere bir yenisi daha eklendi. Daha önce slime, halay, horon ve düğün konvoyu gibi sıra dışı kurgularla TikTok canlı yayınlarında izleyicilerden hediye toplayan yayıncılar, bu kez dini değerleri içeren bir uygulamayla gündeme geldi. TikTok'ta açılan canlı yayınlarda Kabe'nin üç boyutlu görselleri kullanılarak sanal tavaf simülasyonları oluşturuldu. İzleyicilerin gönderdiği jeton ve hediyeler karşılığında isimlerinin animasyon karakterlerine yerleştirildiği yayınlarda, hac ibadetine ilişkin çeşitli kavramlar da ücretli etkileşimlere dönüştürüldü.
Jeton gönderenlere sanal tavaf animasyonu
TikTok'taki bazı canlı yayınlarda ekranın ortasına Kabe'nin üç boyutlu görüntüsü yerleştiriliyor. Yayına katılan kullanıcılar, sohbet bölümüne "katıl" yazarak sisteme dahil oluyor. Ardından kullanıcıların isimlerini taşıyan animasyon karakterleri oluşturularak Kabe görselinin etrafında döndürülüyor. Sistemde tavaf ve şavt gibi hac ibadetinin temel kavramları da kullanılıyor. Animasyonlarda "Tavafını tamamladı, Allah kabul etsin" ve "7 şavt" gibi ifadeler ekrana yansıtılıyor. Arka planda ise Telbiye duası ve ilahiler çalınarak yayınlara dini bir atmosfer kazandırılıyor.
Jeton miktarına göre zemzem ikramı ve şeytan taşlama
Sanal tavaf yayınlarında gönderilen TikTok hediyelerinin ve jetonların miktarına göre farklı animasyonlar devreye giriyor. Yayıncıların kullandığı hediye tarifesinde dini kavramlar belirli jeton aralıklarıyla eşleştiriliyor. Sistemdeki aşamalar şöyle:
-
1-4 jeton: Gül hediyesi gönderildiğinde animasyon karakterinin üzerinde su damlası efektiyle "Zemzem ikramı" bildirimi gösteriliyor.
5-29 jeton: Kullanıcının avatarı ekranda Hacerü'l-Esved'e selam veriyor.
30-99 jeton: "Hep birlikte şeytan taşlama" efekti ve sayacı devreye giriyor. Örneğin 55 taşlık animasyonla toplu taşlama sekansı başlatılıyor.
100 jeton ve üzeri: "Tavafı destek oldu, Allah kabul etsin" mesajıyla özel destek ve örtü duyurusu yapılıyor.
Aynı anda 80 kişiye kadar kullanıcının avatarının Kabe çevresinde dönebildiği simülasyonda, en fazla hediye gönderen veya etkileşim sağlayan izleyiciler ekrandaki "İLK BEŞ" sıralama tablosunda gösteriliyor.
Bu yöntemle kullanıcılar arasında daha fazla jeton gönderilmesini teşvik eden bir rekabet ortamı oluşturuluyor. Daha fazla hediye gönderen izleyiciler yayın sırasında özel mesajlarla anılıyor ve diğer kullanıcılara örnek gösteriliyor.
Dini duyguları üzerinden kazanç sağlıyorlar
Yayınlarda "Allah kabul etsin" ve "Allah bana da nasip etsin" gibi mesajlar da dikkat çekiyor. İzleyiciler, gönderdikleri hediyeler karşılığında isimlerinin ekranda görünmesini sağlıyor. Animasyon karakterlerinin yanında kullanıcı isimleri yer alırken "Ayşe tavafı tamamladı" gibi ifadeler kullanılıyor. Böylece hac ve umre ibadetlerine ilişkin kavramlar, canlı yayınlarda izleyicilerin ilgisini ve etkileşimini artıran bir sisteme dönüştürülüyor. TikTok'un resmi sisteminde kullanıcılar, canlı yayın sırasında sanal hediyeler gönderebilmek için önceden jeton satın alıyor. Gönderilen hediyelerin jeton karşılığı kullanıcının bakiyesinden düşüyor. Platform, jeton ve hediye satın alma işlemlerinin 18 yaş ve üzerindeki kullanıcılara açık olduğunu belirtiyor.
Yazılımın kaynak kodları 750 liradan satışta
Tepki çeken uygulama yalnızca TikTok canlı yayınlarıyla sınırlı kalmadı. Çeşitli internet forumlarında "Kabe Tavaf" adıyla hazırlanan simülasyonun kaynak kodları da satışa çıkarıldı.
Forumlarda yer alan ilanlarda yazılımın 750 liradan başlayan fiyatlarla alıcı bulduğu görüldü. Böylece Kabe görselleri ve hac ibadetlerine ilişkin kavramlar kullanılarak hazırlanan sistem, canlı yayınlardan elde edilen dijital hediyelerin yanı sıra yazılım satışı üzerinden de ticari bir ürüne dönüştürüldü.

İlahiyatçılardan sanal ibadet tepkisi
TikTok'taki uygulama vatandaşların tepkisini çekerken, ilahiyatçılar da hac ve umre gibi ibadetlerin sanal simülasyonlarla yerine getirilemeyeceğine dikkat çekti. Dini değerlerin para kazanma amacıyla kullanılmasına tepki gösteren ilahiyatçılar, ibadetlerin yalnızca dijital animasyonlarla gerçekleştirilemeyeceğini vurguladı. Uzmanların değerlendirmelerinde şu ifadeler öne çıktı:
"İslam'a göre sanal bir ibadet olmaz. İbadetlerde amaç kesinlikle bizzat insanın sözüyle, bedeniyle, ruhuyla katılmasıdır. Sanal bir şekilde ibadet yaptırılarak insanlardan para talep etmek, bu dini sömürü aygıtı olarak kullanmak demektir."