Sosyal medya platformu TikTok, son haftalarda izleyicilerden gelen sanal hediyeler karşılığında yapılan sıra dışı canlı yayınlarla tartışılıyor. Etkileşim ve kazanç uğruna sınırların zorlandığı platformda, bir gecede milyonlarca liralık para transferi yapıldığı iddiaları üzerine yargı harekete geçti.
Ankara merkezli 8 ilde operasyon düzenlendi
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, TikTok canlı yayınları üzerinden yasa dışı gelir elde eden ve kara para aklayan şahıslara yönelik kapsamlı bir soruşturma başlattı. Tek bir canlı yayından milyonlarca TL gelir elde ettiği tespit edilen şüphelilerin, çalıntı kredi kartları kullanarak vatandaşların birikimlerini sanal hediye sistemi üzerinden gasp ettiği belirlendi. Emniyet güçlerinin Ankara, İstanbul, Antalya, Bursa, Manisa, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Hakkari'de yürüttüğü eş zamanlı operasyonlarda 11 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.
Üç milyon TL kazandıkları iddia edilen slime yayınları
Operasyonların gölgesinde, TikTok'un dikkat ekonomisi sınırlarını zorlayan canlı yayın formatları da mercek altına alındı. Geçtiğimiz günlerde dev bir slime karışımına izleyicilerin gönderdiği hediyeler karşılığında malzeme ekleyen bir çiftin, tek yayından üç milyon TL kazandığı iddia edilmişti.
Sosyal medyada gündem olan iddiaların ardından açıklama yapan çift, yayın sonunda 140 bin jeton topladıklarını belirtti. Çift, "Yayın sonu 140 bin jeton aldık. A-1 liginde değilseniz, 250-270 jetona karşılık bir dolar veriyor. Buna karşılık tabii ki verginizi de ödüyorsunuz çektikten sonra" sözleriyle kazanç sistemini anlattı. Açıklanan dönüşüm oranına göre 140 bin jeton, yaklaşık 519 ila 560 dolar arasında (28 Ekim 2026 kuruyla yaklaşık 25 bin 840 TL ile 27 bin 910 TL) bir brüt ödeme anlamına geliyor. Çift ayrıca, "Dünkü dev slime için yaklaşık olarak 16.700-16.800 liralık bir malzeme gitti" ifadelerini kullanarak yayının maliyetine dikkat çekti.
Öte yandan daha fazla izleyici ve hediye çekmek isteyen bazı kullanıcıların yüzlerine kese kağıdı geçirerek veya kostüm giyerek kimliklerini gizlediği görüldü. 30 binin üzerinde izleyiciye ulaşan bir ailenin ise dev slime karışımını elleri yerine ayaklarıyla yoğurduğu görüntüler sosyal medyaya yansıdı.
Yorum yazan halaya katılıyor, hediye gönderen horon başı oluyor
Slime yayınlarının ardından platformda hızla yayılan bir diğer kazanç modeli ise interaktif halay ve horon yayınları oldu. TikMax gibi yazılımlar ve etkileşimli oyun altyapılarıyla hazırlanan yayınlarda, izleyiciler yalnızca seyirci kalmayıp yayının akışını doğrudan değiştirebiliyor.
Canlı yayında "HORON" yazan kullanıcılar ekrandaki sanal dans halkasına dahil olurken, gönderilen beğeniler dansın hızını etkiliyor. Gül hediyesi gönderen izleyici halay halkasına katılırken, farklı bir hediye gönderen kullanıcı kemençeci olabiliyor. En çok sanal hediye gönderen izleyiciye ise horon başı rolü veriliyor. X'te Furkan Naifadam isimli bir kullanıcı, 6 Kasım'da yaptığı paylaşımda, "Slime yayını falan hikaye TikTok'ta horon yaptırıyor adam sabahın köründe esir etti yarım saat" ifadeleriyle akımın ulaştığı boyutu özetledi.
Maddi kaygının yanında görülme arzusu da var
İnsanların kese kağıdı takarak veya saatlerce ekran başında kalarak yayınlara yönelmesini GZT'ye değerlendiren Klinik Psikolog Buse Avcı, tablonun yalnızca ekonomik beklentilerle açıklanamayacağına dikkat çekti.
Canlı yayınlarda sürekli hediye ve yorum almanın dışarıdan onay görme ihtiyacını beslediğini belirten Avcı, "Görülme arzusu da oluyor maddi kaygının yanında. Yani bu zamana kadar hiç görülmemiş, değersiz hissetmiş biri, maddi kaygılar da üstüne binince bu tarz davranışlar sergileyebiliyor ya da bu yollara başvurabiliyor" dedi.
Yüzlerini kese kağıdıyla gizleyen kullanıcıların davranışlarında yetersizlik duygusunun veya mahremiyeti koruma isteğinin yer alabileceğini belirten Avcı, "Kimse beğenmese, kimse hediye atmasa, kimse izlemese kişi orada kendini değerli ve yeterli hissedebilir mi?" sorusuna "Hayır" yanıtını vererek, canlı yayınların hem maddi denge kurma aracı hem de değersizlik duygularının görünür hale geldiği bir alan olduğunu vurguladı.
