ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin’in Shenzhen kentindeki APEC Zirvesi kapsamında ilk üçlü görüşmelerine Türkiye saatiyle 11.27’de başladı.
Resmi gündemi açıklanmayan zirvede Ukrayna ve İran’daki savaşlar, nükleer silahların kontrolü, ticaret ve yapay zekâ rekabetinin öne çıkması beklenirken, üç ülkenin ortak bir açıklama taslağı üzerinde çalıştığı bildirildi. Üçlü buluşma öncesinde Trump, hem Putin hem de Şi Cinping ile ayrı görüşmeler gerçekleştirdi.
Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderlerini bir araya getiren görüşmenin resmi gündemi açıklanmadı. Görüşme öncesinde değerlendirmelerde bulunan Trump, Putin ve Şi ile aynı masada buluşmanın “tarihi bir fırsat” olduğunu vurguladı ve bu temaslarda üç ülke açısından yeni işbirliği olanaklarının ele alınacağını ifade etti. Çin yönetimi ise zirveyi dünya barışı ve istikrarı açısından önemli bir diplomatik girişim olarak nitelendirirken, Reuters ve Associated Press’e konuşan uzmanlar liderler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle kapsamlı bir anlaşma ihtimalinin düşük olduğunu değerlendirdi.

Üçlü zirve öncesinde Trump ve Putin görüşmesi
Üçlü zirve öncesinde Trump, Putin ile programda yer almayan bir görüşme yaptı. Beyaz Saray tarafından paylaşılan görüntülerde Trump’ın Rus lideri işaret ederek gülümsediği ve “O benim arkadaşım” dediği görüldü. Görüşmenin başlangıcında Putin ile uzun yıllardır iyi ilişkilere sahip olduğunu dile getiren Trump, bu temaslardan olumlu sonuçlar çıkabileceğini belirtti.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, iki liderin Ukrayna’daki savaşı ve ikili ilişkileri ele aldığını açıkladı. Rus devlet haber ajansı TASS’a konuşan Uşakov, görüşmenin iyi geçtiğini ve Putin’in toplantıdan oldukça memnun ayrıldığını söyledi. Uşakov, önemli bir açıklama yapılmadığını, tarafların üçlü zirveye hazırlandığını ve zirve öncesinde Ukrayna’daki savaşın yanı sıra uluslararası gelişmeler ile büyük güçler arasındaki ilişkilerin masaya yatırılabileceğini ifade etti.
Trump’ın Şi Cinping ile görüşmesi ve Ukrayna mesajı
Putin ile temasının ardından Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelen Trump, iki ülkenin Ukrayna’daki savaşın sona ermesine katkı sağlayabileceğini söyledi. Trump görüşmede şu ifadeleri kullandı:
“Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş konusunda ikimiz de yardımcı olmak istiyoruz. Bu savaşın sona erdiğini görmek istiyorum.”
Trump ayrıca İran’daki savaş nedeniyle enerji sevkiyatının aksadığı Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının sürdürülmesinin de iki ülkenin ortak çıkarına olduğunu belirtti. Şi Cinping ise ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin genel olarak istikrarlı olduğunu ve iyileşme gösterdiğini ifade ederek, Washington ile ilişkileri doğru yönde ilerletmek için Trump’la çalışmaya kararlı olduğunu vurguladı. Trump da Şi ile aralarında özel bir ilişki bulunduğunu belirterek Çin liderine gösterdiği karşılama için teşekkür etti.

Savaşlar, nükleer silah kontrolü ve ticaret başlıkları
Zirvede bölgesel çatışmaların öncelikli gündem maddeleri arasında yer aldığı kaydedildi. Hem Rusya-Ukrayna Savaşı hem de ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın liderlerin gündeminde bulunduğu, Trump’ın daha önce her iki savaşın da sona erdirilmesi için girişimlerde bulunmak istediğini dile getirdiği aktarıldı.
Liderlerin ele aldığı bir diğer başlık olan nükleer silahların kontrolünde ise ABD ile Rusya arasında nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören anlaşmanın sona ermesinin ardından Trump, Çin’in de sürece dahil edileceği yeni bir anlaşma yapılmasını talep ediyor. Pekin yönetimi ise kendi nükleer silah kapasitesinin ABD ve Rusya’nın gerisinde olduğunu belirterek bu kapsamdaki müzakerelere katılmaya mesafeli yaklaşıyor.
Görüşmelerde ABD ile Çin arasındaki ticaret anlaşmazlıkları ve gelişmiş yapay zekâ çiplerine yönelik ihracat kısıtlamalarının da gündeme gelmesi bekleniyor. Öte yandan Kremlin’in zirve öncesinde üç ülkenin ortak bir açıklama taslağı üzerinde çalıştığını duyurduğu, ancak tarafların hangi başlıklarda uzlaşabileceği ve görüşmelerin ardından ortak bir metin yayımlanıp yayımlanmayacağının henüz kesinlik kazanmadığı bildirildi.