Aile içinde erken yaşta şiddetle karşılaşma, akran zorbalığı, sosyal dışlanma ve medyada şiddetin normalleşmesi gibi faktörler, gençlerde şiddeti meşrulaştırma eğilimini artırabiliyor.
SİNYALLER ÖNCEDEN BELİRLENMELİ
Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul şiddetinin önceden sinyal veren bir süreç olduğunu belirterek, şiddeti önlemede sosyal ve duygusal beceri eğitimlerinin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Okul şiddetinin tamamen ortadan kaldırılamasa da büyük ölçüde önlenebilir bir olgu olduğunu kaydeden Tarhan, "Okul şiddeti ani bir patlama değil, önceden gelişen bir süreçtir, bu yüzden erken fark edilirse önlenebilir. Saldırganların yüzde 70-80'i önceden sinyal verir. Çoğunda sosyal geri çekilme, tehdit dili, yoğun öfke ve planlama davranışı görülür. Şiddet görünmez değil, erken evrede fark edilebilir." dedi.
Tarhan, ABD'deki okul şiddeti verilerine dikkat çekerek, 2013-2023 yılları arasında silahlı olaylardaki büyük artışın ardından okullarda bilinçli farkındalık, empati, dürtü kontrolü ve sosyal-duygusal beceri (SEL) eğitimlerinin başlatıldığını hatırlattı. Bu çalışmaların sonuç verdiğini belirten Tarhan, 2024'te 336 olan olay sayısının 2025'te yaklaşık yüzde 22 azalarak 254'e gerilediğini ifade etti.
"SOSYAL DIŞLANMA YAŞAYAN GENÇ, 'GÖRÜNÜR OLMAK' İÇİN ŞİDDETE BAŞVURABİLİYOR"
Üsküdar Üniversitesi NPİstanbul Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Dr. Öğr. Üyesi Yakup Erdoğan, okullarda artış gösteren şiddet vakalarının altında yatan bireysel, ailesel ve toplumsal faktörlere dikkat çekerek, erken uyarı işaretleri konusunda aileleri ve eğitimcileri uyardı.
Erdoğan, şiddet eğilimi gösteren gençlerin önceden fark edilebileceğini belirterek, kritik belirtileri şöyle sıraladı:
"Davranışsal değişimler olarak ani öfke patlamaları, küçük olaylara aşırı tepki verme, kurallara isyan, otoritelerle sürekli çatışma, fiziksel kavgalara karışma veya tehditkar davranışlar sergileme görülebilir. Sürekli kızgınlık, kin veya intikam düşünceleri, yoğun hayal kırıklığı ve değersizlik hissi, aile ve arkadaşlardan uzaklaşma, daha agresif ve riskli davranışları olan grupla yakınlaşma da bu belirtiler arasındadır."
SAVAŞ İÇERİKLİ OYUNLAR ÇOCUKLARI NASIL ETKİLİYOR?
Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı İbrahim Adak, şiddetin dizilerde, filmlerde ve dijital içeriklerde çocukların karşısına çıkış biçimini değerlendirdi. Adak, şiddet içeren karakterlerin güçlü, zengin, dokunulmaz veya hayranlık uyandıran figürler olarak sunulmasının çocuklar üzerinde farklı bir etki yaratabileceğini belirtti.
