Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından kapsam dışında kalan milyonlarca vatandaşın beklediği kademeli emeklilik konusu yeniden tartışılmaya başlandı. Emekli maaşlarına yapılması gündeme gelen seyyanen zam ve iyileştirme formülleri tartışılırken, 1999 sonrası sigortalı olan çalışanların emeklilik şartlarına ilişkin beklentileri de gündemdeki yerini koruyor.
TGRT Haber'de Pınar Işık Ardor'un sunduğu Bu Akşam programına katılan SGK Başuzmanı İsa Karakaş ve SGK Uzmanı Murat Bal, emeklilik sistemindeki gelişmeleri değerlendirdi. Programda emekli maaşlarının iyileştirilmesine yönelik formüllerin yanı sıra kademeli emeklilik düzenlemesinin hayata geçirilip geçirilmeyeceği de ele alındı.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, EYT düzenlemesinin eksik hazırlandığını ve 1999-2008 yılları arasında sigortalı olanlar açısından ciddi bir adaletsizlik ortaya çıktığını belirterek kademeli emeklilik beklentisine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Emeklilere seyyanen zam için dört formül gündemde
Programda emeklilere 10 bin TL ile 15 bin TL arasında seyyanen zam yapılması ihtimali de değerlendirildi. Emekli maaşlarında iyileştirme yapılırken dikkate alınabilecek dört temel kriter gündeme taşındı.
Masadaki formüller arasında prim gün sayısına göre farklı zam uygulanması, çalışma süresinin maaş artışında belirleyici olması, 65 yaş üzerindeki emeklilere farklı oranlarda artış yapılması ve çalışmaya devam eden emeklilerle çalışmayan emekliler arasında ayrım yapılması yer aldı.
Bu formüller kapsamında daha fazla prim ödeyen ve daha uzun süre çalışan emeklilerin maaşlarında farklı iyileştirmeler yapılması seçenekler arasında değerlendirildi.
“EYT düzenlemesi eksik yapıldı, 1999-2008 arasında kademe yok”
Programda sunucu Pınar Işık Ardor'un kademeli emeklilik düzenlemesinin çıkıp çıkmayacağına ilişkin sorusunu yanıtlayan SGK Başuzmanı İsa Karakaş, EYT düzenlemesinin hazırlanma sürecindeki eksikliklere dikkat çekti. Düzenleme yapılırken öncesinin ve sonrasının yeterince hesaplanmadığını belirten Karakaş, geçmişte komisyon çalışmalarında bu konuyu gündeme getirdiğini söyledi. Karakaş, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“EYT meselesi yapıldığı zaman maalesef sadece 4 maddelik bir düzenleme yapıldı. Bunun öncesi, sonrası, istihdam boyutu ve sağlık boyutu düşünülmedi. Devletin en yetkilileriyle birlikte bir komisyonda yer alırken ben bu EYT meselesiyle ilgili bu hususları başlangıçtan beri dile getirdim. Şimdi siz yanlış ve eksik düzenleme yaptıysanız, bunun sonucunda emeklilikte kademe sorunu çıkmışsa burada sadece maaş boyutu değil, vicdani bir boyut da vardır. Elbette ki bu kademe sorununu çözmeniz gerekiyor.”
2008 yılında gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformuyla 2035 yılına kadar kademeli bir sistem oluşturulduğunu hatırlatan Karakaş, 1999 ile 2008 yılları arasında sigortalı olanların bu düzenlemede karşılık bulamadığını ifade etti. Karakaş, söz konusu dönemde sigortalı işe giriş bildirgelerinin elden verildiğini hatırlatarak bildirimlerde yaşanan küçük zaman farklılıklarının bile çalışanların emeklilik koşullarını uzun yıllar etkileyebildiğini söyledi.
Bu durumun ciddi bir adaletsizlik yarattığını belirten Karakaş, şöyle konuştu:
“Ancak 1999 ile 2008 boyutunda hiçbir kademe yok. Eskiden sigortalı işe giriş bildirgesi elden veriliyordu. İşveren veya muhasebeci bildirgeyi hasbelkader ertesi gün verdiği için ya da unutulup yarım saat sonra verildiği için bu kişi uzun yıllar maaş alamayacak. Dolayısıyla bu adaletsizliğin çözülmesi gerekiyor.”
“Seçimler yaklaştığında kademeli emeklilik çıkacak”
Kademeli emeklilik bekleyen milyonlarca vatandaşın gündemindeki en önemli sorulardan biri olan düzenlemenin ne zaman hayata geçirilebileceğine ilişkin de konuşan Karakaş, seçim dönemini işaret etti. Şu anda hükümet tarafından çalışma bulunmadığı yönünde yapılan açıklamaların kendisi açısından belirleyici olmadığını söyleyen Karakaş, seçimler yaklaştığında kademeli emeklilik düzenlemesinin gündeme geleceğini öngördüğünü dile getirdi. Konuya ilişkin öngörüsünü açık ifadelerle paylaşan Karakaş, şunları söyledi:
“Benim öngörüm net: Şu anda 'kademeli emeklilik çıkmayacak, çalışma yok' demelerinin hiçbir önemi yok. Seçimler yaklaştığı zaman emeklilikte kademenin çıkacağını ben öngörüyorum. Bu konuda benim hiçbir şüphem yok.”
Karakaş'ın açıklamaları, özellikle EYT düzenlemesinin dışında kalan ve sigorta başlangıç tarihleri nedeniyle emeklilikte farklı şartlara tabi olan çalışanların beklentilerini yeniden gündeme taşıdı.
Kademeli emeklilik bekleyenlere EYT örneği
Kademeli emeklilik düzenlemesi için mücadele eden sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarını da değerlendiren İsa Karakaş, örgütlenmenin ve kamuoyunda ses getirecek çalışmalar yürütmenin önemine dikkat çekti. Kademeli emeklilik bekleyen grupların sahada başarılı çalışmalar yaptığını ancak sosyal medya üzerinden seslerini duyurma konusunda yetersiz kaldığını belirten Karakaş, EYT sürecinden örnek verdi. Geçmişte EYT'lilerin sayısının karar alıcılar tarafından yeterince önemsenmediğini anlatan Karakaş, örgütlü mücadelenin düzenlemenin hayata geçirilmesinde etkili olduğunu söyledi. Karakaş, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Emeklilikte kademe bekleyen STK temsilcileri çok iyi çalışıyor ancak sosyal medyada çok zayıf olduklarını söyleyebiliriz. Bu mesajı durup dururken söylemedim. Geçmişte bir komisyon toplantısında 'EYT’nin çok büyük bir kapasitesi var' dediğimde, orada oturanlar 'EYT’liler 3-5 bin kişi' dediler. Biz de 'EYT’lilerin 1 milyonluk grupları var' dedik. Dolayısıyla o zaman karar alıcıları ikna etme durumu oluştu. Tecrübelerimize dayanarak konuşuyoruz; seçim sürecine doğru örgütlü şekilde seslerini duyurmaları belirleyici olacaktır.”
