Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, 5 Ekim’de Riyad’da düzenlenecek Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısına katılacak.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderlerinin 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’yla kurulan Mekke İttifakı’nın ilk komite toplantısı 31 Ağustos’ta İstanbul’da yapıldı. İttifakın başlıca karar alma mekanizmalarından biri olan komitede üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları, genelkurmay başkanları ve diğer askeri temsilciler yer alıyor.
İstanbul’daki toplantıda ittifakın kurumsal yapısının oluşturulmasına yönelik adımlar ele alındı. Riyad’daki görüşmelerde bu sürecin gözden geçirilmesinin yanı sıra Suudi Arabistan ile İran destekli Husiler arasında artan gerilim de gündemin önemli başlıkları arasında yer alacak.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, geçen hafta yaptığı açıklamada ittifak ortaklarının bölgedeki gerilimi değerlendirmek üzere Riyad’da acil toplantı düzenleyeceğini duyurdu. Üç ülkenin genelkurmay başkanları da 25 Eylül’de yine Riyad’da bir araya gelerek Husilerle yaşanan gerilimin askeri boyutunu ve ittifak kapsamında atılabilecek adımları görüştü.
Gündemin odağında Husi saldırıları var
Toplantı, Suudi Arabistan’a yönelik Husi saldırılarının arttığı bir dönemde yapılıyor. Saldırılarda Aramco gibi stratejik enerji tesislerinin yanı sıra Mekke ve Medine’deki kutsal mekanların da hedef alınması, Riyad yönetiminde güvenlik kaygılarını artırdı.
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, Suudi Arabistan, Husilere karşı daha sert bir askeri yanıt seçeneğini değerlendiriyor. Riyad yönetimi, Yemen’deki hedeflerin yanı sıra Kızıldeniz’de deniz güvenliğini sağlamaya yönelik çeşitli seçenekler üzerinde çalışıyor.
Suudi Arabistan, olası hava operasyonları için ABD’den askeri destek talep etti ancak Washington’dan olumlu yanıt alamadı.
Bu gelişmeler komite toplantısında ele alınacak. Riyad’ın Türkiye ve Pakistan’dan doğrudan askeri destek talep edip etmeyeceği ise toplantı sırasında şekillenecek.
Türkiye’den Riyad’a destek mesajı
Türkiye, Husi saldırılarını kınarken Suudi Arabistan’ın kendini savunma hakkına vurgu yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da eylülde Newsweek’e verdiği demeçte, tehdidin boyutuna göre Suudi Arabistan’a askeri destek sağlanmasının gündeme gelebileceğini söyledi.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan’ın toplantıda Türkiye’nin Suudi Arabistan’la dayanışmasını yinelemesi ve kutsal mekanlara yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu vurgulaması bekleniyor.
Fidan ayrıca bölgedeki anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi gerektiğini, gerilimi daha da tırmandıracak adımlardan kaçınılmasının önem taşıdığını belirtecek.
Toplantının gündeminde uluslararası ticaret yollarında seyrüsefer güvenliği ve Kızıldeniz’deki gelişmeler de bulunuyor. Türkiye daha önce Suudi Arabistan öncülüğündeki Kızıldeniz İttifakı’na katılmaya ilgi göstermiş ve Savunma Bakanlığı yetkililerini Riyad’daki toplantılara göndermişti.
İttifakın kurumsallaşması da masada
Riyad toplantısının bir diğer önemli başlığı Mekke İttifakı’nın kurumsallaşma süreci olacak.
İstanbul’daki ilk toplantıda ittifakın genel sekreterliğinin Riyad’da kurulması ve Pakistan’ın önerdiği emekli Korgeneral Nauman Mahmood’un üç yıllığına genel sekreterliğe getirilmesi ele alındı.
İttifakın genişlemesi de gündemde. Pakistanlı yetkililer daha önce altı ülkenin ittifaka katılmak için ilgi gösterdiğini açıkladı. Ancak kurucu üç ülke, kurumsallaşma süreci tamamlanmadan yeni üye kabul edilmesine sıcak bakmıyor.
Fidan’ın toplantıda ittifakın kısa sürede kaydettiği ilerlemeye dikkat çekmesi ve yapının bölgesel istikrar açısından önemini vurgulaması bekleniyor.
Hürmüz ve İran-ABD gerilimi de görüşülecek
Toplantıda İran ile ABD arasındaki barış görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından ortaya çıkan gerilim ile Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişlerinde yaşanan sorunlar da değerlendirilecek.
Fidan ayrıca İsrail’in bölgedeki barış ve istikrar çabalarına yönelik politikalarını ittifak ortaklarının gündemine getirecek.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ortak caydırıcılık ve savunma mekanizması oluşturmayı amaçlıyor. Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik saldırı, diğer üyelere de yapılmış kabul ediliyor.
