Petrol piyasasında son günlerde yaşanan gelişmeler, fiyatlarda sert gerilemeye neden oldu. Brent petrol, önceki işlem gününü yüzde 8,67 kayıpla 94,62 dolardan tamamlarken, yeni işlem gününde düşüşünü sürdürdü. Varil fiyatı gün içerisinde 93,22 dolara kadar gerileyerek son iki ayın en düşük seviyesini test etti.
Fiyatlardaki düşüşte ABD’deki ara seçim sonuçlarının ardından Orta Doğu’daki savaşın sona erebileceği yönündeki beklentiler etkili oldu. Cumhuriyetçilerin seçimlerde yaşadığı kayıpların ardından Trump yönetiminin İran’la çatışmayı sonlandırmak için daha fazla baskı altında kalabileceği değerlendiriliyor.
Savaşın sona ermesi beklentisi güçleniyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı konusunda acil bir planı olmadığını açıklaması ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in savaşın seçim sonuçları üzerindeki etkisine dikkat çekmesi, piyasalardaki beklentileri değiştirdi.
Demokratların Kongre’deki kazanımlarının ardından Orta Doğu operasyonlarına yönelik askeri harcamaların sınırlandırılabileceği ihtimali de diplomatik çözüm beklentilerini güçlendirdi. Bu gelişmeler, petrol piyasasındaki jeopolitik risk priminin gerilemesine yol açtı.
Hürmüz’deki kısıtlamalara rağmen petrol akışı sürüyor
Petrol fiyatlarını aşağı çeken bir diğer gelişme ise Orta Doğu’dan küresel piyasalara ulaşan petrol miktarındaki toparlanma oldu.
Tanker takip şirketi Kpler’in verilerine göre, Orta Doğu Körfezi’nden İran hariç ham petrol ihracatı eylül ayında günlük en az 16,5 milyon varile ulaşarak savaş öncesi seviyelere döndü.
Petrol sevkiyatının yüzde 60’ı Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilirken, yüzde 23’ü Umman Körfezi kıyısındaki terminallerden, yüzde 17’si ise Kızıldeniz üzerinden taşındı. Böylece Hürmüz’deki kısıtlamalara rağmen alternatif güzergâhlar sayesinde petrol ticareti devam etti.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerde Hindistan, Çin, Irak ve Katar gemilerine muafiyet tanıması da enerji sevkiyatındaki dengeleri etkileyen gelişmeler arasında yer aldı.
Küresel piyasada günlük 1,4 milyon varil arz fazlası
Petrol fiyatlarındaki düşüşün arkasındaki en önemli etkenlerden biri de arz-talep dengesindeki değişim oldu.
JP Morgan’ın hesaplamalarına göre küresel petrol piyasasında eylül ayında günlük 1,1 milyon varil, ekim ayında ise 1,4 milyon varil arz fazlası oluştu. Artan arz ve jeopolitik risklerin azalması, petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı.
Uzmanlardan temkinli değerlendirme
Saxo Bank Emtia Stratejisti Ole Hansen, piyasaların Trump yönetiminin seçim yenilgisinin ardından Orta Doğu’daki çatışmayı sona erdirmeye yönelebileceği ihtimalini fiyatladığını belirtti.
Enerji fiyatlarının ABD’de önemli bir siyasi mesele haline geldiğine dikkat çeken Hansen, İran’la bölgesel enerji akışlarının normalleşmesini sağlayacak bir anlaşmanın tüketiciler üzerindeki baskıyı azaltabileceğini ifade etti.
Ancak Washington ile Tahran arasındaki görüş ayrılıklarının devam ettiğine işaret eden uzmanlar, diplomatik çözüm sağlanamaması durumunda petrol piyasasında yeni dalgalanmaların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
