Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel ticaretin akışını ve finansal piyasaların seyrini olumsuz etkiledi. Son günlerde ABD, Avrupa ve Asya piyasalarında risk algısının yükselmesiyle birlikte, enerji fiyatlarında hızlı artışlar yaşandı ve enflasyonist baskılar yeniden gündeme taşındı.
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran'a yönelik askeri operasyonların planlanandan daha uzun sürebileceğini belirtti. Trump, İran'ın balistik füze programındaki hızlı ilerlemenin, hem ABD hem de yurt dışındaki Amerikan güçleri için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Bölgedeki gerilimin tırmanmasında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatma kararı etkili oldu. İran Devrim Muhafızları Ordusu yetkilileri, Boğaz'dan geçmeye çalışan gemilere müdahale edileceğini duyurdu. Hürmüz Boğazı, küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği ve Katar'ın neredeyse tüm LNG ihracatının uluslararası piyasalara ulaştığı stratejik bir rota olarak öne çıkıyor.
Asya'nın büyük ekonomileri için enerji arzında kritik öneme sahip olan bu geçitten Japonya'nın petrol ithalatının yüzde 72'si, Güney Kore'nin yüzde 65'i ve Çin ile Hindistan'ın yaklaşık yüzde 50'si sağlanıyor. Bu nedenle Boğaz'daki herhangi bir kesinti, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açıyor.
Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 7 artışla 78,2 dolara yükseldi ve bugün de yüzde 1,1 primle 79 dolar seviyesinde işlem görüyor. Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş, özellikle imalat sanayi maliyetlerinde artış beklentisini güçlendiriyor. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz oranlarını temmuz ayına kadar sabit tutacağına dair beklentiler artarken, bu hafta açıklanacak istihdam verileri piyasalar için belirleyici olacak.
ABD borsalarında Dow Jones endeksi yüzde 0,15 gerilerken, Nasdaq yüzde 0,36 yükseldi ve S&P 500 yatay seyretti. ABD'li hava yolu şirketleri Orta Doğu'daki gelişmelerden olumsuz etkilenirken, savunma ve enerji sektörlerinde yükselişler izlendi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,06'ya çıkarken, ons altın yüzde 1,3 artışla 5.333 dolara ulaştı. Dolar endeksi ise 98,4 seviyesine yükseldi.
Avrupa piyasalarında da benzer şekilde satış baskısı öne çıktı. FTSE 100 yüzde 1,20, DAX 40 yüzde 2,42, CAC 40 yüzde 2,17 ve FTSE MIB 30 yüzde 1,97 değer kaybetti. Norveçli enerji şirketleri Var Energi ve Equinor'un hisseleri ise sırasıyla yüzde 6 ve yüzde 8,2 artış gösterdi. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bölgede diplomatik çözümün önemine dikkat çekti. Almanya Hükümet Sözcüsü, ülkesinin enerji arzı açısından riskin düşük olduğunu belirtti. AB'nin uçuş emniyeti kurumu, Orta Doğu hava sahasından uzak durulması tavsiyesini 6 Mart'a kadar uzattı.
Asya tarafında ise Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 5,9, Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Hong Kong'un Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin'in Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 geriledi. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurması, bölge borsalarındaki kayıpları derinleştirdi. Japonya'da işsizlik oranı ocak ayında yüzde 2,7'ye yükseldi. Japonya Merkez Bankası Başkanı, finans kuruluşlarının merkez bankasına yatırdığı mevduatların ödenmesinde blok zinciri teknolojisinin test edileceğini bildirdi.
Enerji arzına ilişkin endişeler ve petrol fiyatlarındaki artış, küresel ölçekte enflasyon ve üretim maliyetlerinde yükseliş riskini artırıyor. Uluslararası piyasalar, Orta Doğu'dan gelen haberleri yakından izlemeye devam ediyor.
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kalıcı tek çözümün diplomatik çözüm olduğunu vurgularken, "Bu da İran için güvenilir bir geçiş süreci, nükleer ve balistik programların kesin olarak durdurulması ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlere son verilmesi anlamına gelmektedir." dedi.
