OECD’nin yayımladığı “Küresel değişim dönemlerinde kayıt dışı ekonomi çalışanlarının geçim kaynaklarını güvence altına almak” raporu, hane halkı anketlerine dayanan KIIbIH veri tabanını kullanarak hazırlandı ve 81 ülkeyi kapsıyor.
Rapor, geniş açıyla kayıt dışı çalışmanın işçiler üzerindeki etkisine mercek tutuyor. Aynı zamanda kayıt dışı çalışmada kadın emeği, cinsiyet eşitsizliği bağlamında da önemli noktalara dikkat çekiyor.Kadınlar daha çok çalışmasına rağmen daha az kazanıyor.
OECD’nin raporuna göre, kayıt dışı çalışan kadınlar erkeklerden aylık ortalama yüzde 31 daha az kazanıyor. Kayıtlı çalışanlarda bile ücret farkı yüzde 11 seviyesinde bulunuyor. Üstelik mesele yalnızca maaş değil; kayıt dışı çalışmak, sosyal güvenceden ve gelecekteki emeklilik hakkından mahrum kalma riskini de beraberinde getiriyor.
15 yaş üstü çalışanların yüzde 68’i kayıt dışı istihdamda
Araştırmaya göre, incelenen ülkelerde 15 yaş üstü çalışanların ortalama yüzde 68’i kayıt dışı istihdamda yer alıyor. Kadınlar bu alanda hem düşük ücretle hem de güvencesizlikle mücadele ediyor.
En düşük kazanç grubunun yaklaşık yarısını kadınlar oluştururken, kazanç yükseldikçe kadınların payı düşüyor. Kayıt dışı çalışanların en yüksek kazanç grubunda kadınların oranı yalnızca yüzde 27’de kalıyor. Başka bir ifadeyle, en yüksek kazanç grubundaki her dört kişiden yaklaşık üçü erkeklerden oluşuyor.
Kadınlar yüzde 31 daha az kazanıyor
Kayıt dışı çalışan kadınlar haftada ortalama 35 saat çalışıyor. Rapora göre, kayıt dışı çalışan kadınların aylık kazancı erkeklerden ortalama yüzde 31 düşük. Kayıtlı çalışanlarda bu fark yüzde 11. Saatlik kazançta fark, kayıt dışı çalışanlarda yüzde 11, kayıtlı çalışanlarda yüzde 3.
Ayrıca rapora göre alt kazanç kademesinin yaklaşık yarısını kadınlar oluşturuyor. Kayıt dışı çalışanların üst kademesinde kadın payı yüzde 27’ye düşüyor.
Kadınların mesaisi iş yerinden çıkınca sona ermiyor. OECD raporuna göre kadınlar, ev işleri ve bakım sorumluluklarına erkeklerin ayırdığı sürenin yaklaşık 2,6 katını harcıyor. Çocuk bakımı, yaşlıların ihtiyaçları ve ev işleri kadınların omuzlarındaki yükü artırırken, iklim koşulları da bu yükü ağırlaştırıyor. Bangkok’ta yapılan bir araştırmada, kayıt dışı çalışan kadınların yüzde 64’ü aşırı sıcaklarda bakım sorumluluklarının arttığını belirtiyor.
Emeklilikte devam eden eşitsizlik
Çalışma hayatındaki eşitsizlik emeklilik süreçlerinde de kendini gösteriyor. Yasal emeklilik yaşını aşan kadınların yalnızca yüzde 50’si emekli aylığı alabilirken, erkeklerde bu oran yüzde 54 olarak kaydediliyor. Rakamlar, kadınların çalışma hayatındaki eşitsizliğin yalnızca ücret farkından ibaret olmadığını; kayıt dışılığın, güvencesizliğin ve bakım yükünün birbirini beslediğini açıkça gözler önüne seriyor.
