DEM Parti Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanların emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına yeni bir kanun teklifi sunuldu. milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren bu düzenleme, uzun süredir dile getirilen kademeli emeklilik ve yaş mağduriyetinin giderilmesini hedefliyor.
Kanun teklifinin gerekçe bölümünde, 8 Eylül 1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun ile emeklilik şartlarına yaş koşulunun getirildiği ve bu durumun geriye dönük hak kayıplarına yol açtığı hatırlatıldı. 2023 yılında hayata geçirilen EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin sadece belirli bir dönemi kapsadığına dikkat çekilerek, hemen sonrasında işe başlayan çalışanların kapsam dışında kalarak uzun yıllara yayılan ciddi eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığı vurgulandı.
Emekliliğin piyasa koşullarına terk edilemeyecek temel bir sosyal hak olduğu belirtilen gerekçede, ileri yaşlarda iş bulma güçlüğü yaşayan, güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışmak zorunda kalan yurttaşların ekonomik ve sosyal güvencesizlik yaşadığı ifade edildi.
Yaş koşulu dışındaki prim ve sigortalılık süresi gözetilsin
Hazırlanan düzenleme, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olan ve yaş koşulu dışındaki sigortalılık süresi ile prim gün sayısı şartlarını eksiksiz sağlayan kişileri kapsıyor. Teklif metnine eklenen geçici madde ile, emeklilik için gereken prim gün sayısı ve hizmet süresi şartlarını tamamladığı halde sırf yaş şartını bekleyen sigortalılara önemli bir hak tanınıyor.
Buna göre, yasanın yayımı tarihinden itibaren kuruma yazılı olarak başvurmaları durumunda bu kişilerin yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi öngörülüyor. Bu teklifle, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanların emeklilik yaşlarının sigortalılık başlangıç tarihine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesi, mevcut prim ve hizmet koşullarının korunarak emekliliğe erişimdeki orantısız farklılıkların azaltılması ve farklı sigortalılık statülerinde hakkaniyetin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Teklif ayrıca, düzenlemenin mali etkilerinin hesaplanmasını, kamuoyuyla paylaşılmasını ve sosyal güvenlik sisteminin finansmanının adil, sürdürülebilir ve sosyal devlet ilkesiyle uyumlu biçimde planlanmasını öngörüyor.
Teklif yasalaşırsa ne getirecek?
Verilen kanun teklifiyle birlikte mevcut 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na "Geçici Madde 113" başlığı altında yeni bir madde eklenmesi öneriliyor. Bu teklifin TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilip yasalaşması durumunda ilgili kanunun sonuna bu geçici madde ilave edilecek.
Böylelikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olup yaş şartı dışındaki tüm emeklilik koşullarını (sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısı) tamamlamış olan milyonlarca vatandaş için yaş şartı aranmaksızın emekli aylığı bağlanmasının önü açılmış olacak. Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, benzer çalışma yaşamlarına sahip sigortalılar arasındaki orantısız farklılıkların ortadan kalkması ve sosyal adalet mekanizmalarının güçlendirilmesi hedefleniyor.
