Feti Yıldız, X hesabından “Meraklısına notlar” başlığıyla yaptığı paylaşımlarda siyasi partiler ve seçim mevzuatına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yıldız, 5 Eylül’de yaptığı ilk paylaşımında demokratik ülkelerde siyasi partiler ve seçim sistemleri konusunda tek tip bir hukuki düzenleme bulunmadığını belirtti. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne uyumlu yeni bir siyasi partiler yasası ile seçim yasasının hazırlanacağını belirten Yıldız, “Bizde, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine uyumlu yeni bir siyasi partiler yasası ile seçim yasası çerçeve yasada olduğu gibi geniş bir mutabakatla yapılacaktır” ifadelerini kullandı.
“Geniş mutabakat” vurgusu
Çerçeve yasanın TBMM’de 467 oyla kabul edilmesini örnek gösteren Yıldız, bu desteğin toplumsal mutabakat ve dayanışmayı güçlendirdiğine ilişkin Bahçeli’nin değerlendirmesine de yer verdi. Avrupa ülkelerindeki farklı uygulamalara da değinen Yıldız, bazı ülkelerde müstakil bir siyasi partiler kanununun bulunmadığını, siyasi faaliyetlerin farklı hukuki düzenlemeler çerçevesinde yürütüldüğünü aktardı. Almanya, Portekiz ve İspanya’daki siyasi partiler kanunlarının ise partilerin finansmanının yanı sıra örgütlenme ve faaliyet alanlarını da kapsadığını belirten Yıldız, Alman Anayasası’nın 21’inci maddesine dikkat çekti. Yıldız, siyasi partilerin iç işleyişinin demokratik ilkelere uygun olması ve mali kaynakların kamuoyuna açıklanması konularını da gündeme taşıdı.
Kimler parti üyesi olamıyor?
Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organı mensupları, memur statüsündeki kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ve yükseköğretim öncesi öğrencilerin parti üyeliğine ilişkin yasakları sıralayan Yıldız, belirli suçlardan mahkûm olanlar için de üyelik sınırlamaları bulunduğunu hatırlattı.
Siyasi partilerin millî iradenin oluşumundaki rolünü vurgulayan Yıldız, paylaşımını şu ifadelerle tamamladı:
Meraklısına notlar: Vatandaşlar önceden izin almaksızın siyasi parti kurma hakkına sahiptir. Siyasi partiye üye olma yeterliğine sahip otuz Türk vatandaşı bir araya gelerek bir siyasi parti kurabilir. Demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olan siyasi partiler,Anayasa ve kanunlara uygun olarak kurulduğu anda tüzel kişilik kazanırlar. Cumhuriyet Başsavcılığınca her siyasi parti için bir sicil dosyası tutulur. Sicil dosyasında: Kuruluş bildirisi; Merkez organları ile, teşkilat kurdukları il, ilçe ve beldeleri, bunların organlarında görev alanların adlarını, soyadlarını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veya sanatlarını ve ikametgahlarını gösterir onaylı listeleri bulunur. Hakimler ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri, yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ile yükseköğretim öncesi öğrencileri siyasi partilere üye olamazlar. Kamu hizmetlerinden yasaklılar, Basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkûm olanlar, Terör eyleminden mahkûm olanlar, Siyasi partilere üye olamazlar ve üye kaydedilemezler. Siyasi partiler tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmalarıyla milli iradenin oluşmasında önemli bir görevi yerine getirirler. Siyasi partilerin kuruluşu, organlarının seçimi, işleyişi, faaliyetleri ve kararları Anayasada nitelikleri belirtilen demokrasi esaslarına aykırı olamaz.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına göre ülkemizde hali hazırda 186 siyasi parti bulunmaktadır. Bu partiler arasında bir sınıflandırma yapılırsa çok renkli kümeleşmeler görebiliriz. Bunlar; kitle partileri, ideoloji partileri, kadro partileri,bölgeci partiler, tabela partileri, hülle partileri, pazarlık partileri, kişi partileri, silsile partileri,kalıntı partiler, üyesiz partiler, çıkar grubu olan partiler vs. Bu tipolojilere eklenecek oluşumlar vardır mutlaka. Parti kurmayı şirket kurmaktan daha kârlı görenler türemiştir. Tabela partilerinin yasa dışı faaliyetlerini burada anlatmak zaman israfıdır. Son yıllarda kurulan pazarlık partilerinin demokrasiyi nasıl yozlaştırdıkları üniversitelerde tez konusu olmalıdır.
