Türkiye genelindeki sanayi sitelerinde MESEM kapsamında çalışan çocukların maruz kaldığı şiddet yeniden gündeme geldi. Tekirdağ’ın Çorlu ilçesinde bir otomotiv dükkânında, Niğde’de bir berberde çırakların darbedilmesi ve Aksaray’da bir çırağın ustası tarafından av tüfeğiyle vurulması üzerine çocuk işçilerin çalışma koşulları tartışılmaya başlandı.
Evrensel’in Ümraniye’deki Kadosan Oto Sanayi Sitesi’nde görüştüğü, bir kısmı MESEM kapsamında çalışan gençler, iş yerlerinde fiziksel şiddet ve hakaretin yaygın olduğunu anlattı. Gençler, bazı iş yerlerinde şiddetin meslek öğrenmenin bir parçası gibi görüldüğünü belirtti.
Küçük şehirlerde iş yeri değiştirmek daha zor
Kadosan’da çalışan gençlerin önemli bir bölümünün Ümraniye ve Sancaktepe’de yaşadığı belirtildi. Erken yaşta para kazanmayı ve meslek öğrenmeyi avantaj olarak gören bazı gençlerin, ustaların uyguladığı şiddeti işin zorluklarından biri olarak değerlendirdiği aktarıldı.
Bazı ailelerin de çocuklarını ustalara emanet ederken “Eti senin, kemiği benim” anlayışıyla hareket ettiği ifade edildi.
Gençler, Kadosan’da Çorlu ve Aksaray’daki olaylara benzer ağır şiddet vakalarının daha az yaşandığını düşündüklerini belirtti. Bunda aynı bölgede çok sayıda iş yerinin ve MESEM öğrencisinin bulunmasının etkili olabileceğini dile getirdiler.
Van’dan İstanbul’a gelen bir genç ise küçük şehirlerde alternatif iş imkânlarının sınırlı olmasının çalışanları kötü koşullara katlanmak zorunda bırakabildiğini anlattı. Büyük şehirlerde ise başka iş yerlerine geçmenin görece daha kolay olduğunu ifade etti.
“Dayak yemeden bu meslek öğrenilmez”
Gençlerin çalışma koşullarını görece daha iyi olarak değerlendirdiği Kadosan’da da fiziksel ve sözlü şiddetin görüldüğü belirtildi. Görüşülen gençlerden biri, meslek öğrenmekle şiddet arasındaki ilişkiye yönelik yaygın anlayışı şu sözlerle anlattı:
“Usta vuracak da bağıracak da. Dayak yemeden bu meslek öğrenilmez ama tabii insanın da bir noktada canına tak ediyor.”
Bir başka genç ise sanayi sitesindeki şiddetin yaygınlığına dikkat çekerek, “Burada tokat yememiş çırak neredeyse yoktur” dedi.
Gençler, fiziksel müdahalenin yanı sıra küfür ve hakaretin de çalışma hayatında sık karşılaşılan davranışlar arasında bulunduğunu aktardı.
Kötü muameleye karşı iş yeri değiştirme seçeneği
Görüşülen gençler, şiddet ve kötü muamelenin dayanılmaz hale gelmesi durumunda iş yeri değiştirebileceklerini veya kendilerini savunabileceklerini düşündüklerini belirtti. Büyük sanayi sitelerinde çalışanların farklı iş yerlerine geçme olanağının daha fazla olduğu ifade edildi.
Bununla birlikte MESEM kapsamındaki iş yerlerinde denetimlerin yeterliliği de gündeme geldi. Haberde, denetim ve iş güvenliği süreçlerinde koordinatör öğretmenlerin önemli sorumluluk üstlendiği aktarıldı.
Denetimlerle ilgili soruları yanıtlayan gençlerden bazıları, öğretmenlerin iş yerlerine ara sıra uğradığını, bazılarının ise sorun yaşadıklarında kime başvuracaklarını tam olarak bilmediklerini anlattı.
Günde ortalama 10-11 saat çalıştığını söyleyen bir genç de ayda bir denetim yapıldığını ancak bu ziyaretlerin çalışma saatlerinde değişiklik yaratmadığını belirtti.
