Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nda genişleme gündeme geldi. Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, İslamabad’da yaptığı açıklamada 6’dan fazla ülkenin anlaşmaya katılmak istediğini açıkladı. Dar, söz konusu ülkelerin isimlerini paylaşmadı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Anlaşmayla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ortak savunma mekanizması oluşturuldu.
Mısır ve Bangladeş’in adı öne çıkıyor
Anlaşmanın genişlemesiyle ilgili değerlendirmelerde Mısır ve Bangladeş’in isimleri öne çıkıyor.
Mısır, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında daha önce gerçekleştirilen bölgesel güvenlik görüşmelerinde yer aldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ağustos ayında yaptığı açıklamada Mısır’ın anlaşmaya katılmasının mümkün olduğunu söyledi.
Kahire yönetimi ise henüz anlaşmaya katılım konusunda karar vermedi. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, konuya ilişkin anayasal ve hukuki boyutların incelendiğini açıkladı.
Bangladeş de anlaşmaya ilişkin olumlu mesaj veren ülkeler arasında bulunuyor. Bangladeş Dışişleri Bakan Yardımcısı Humayun Kabir, ülkesinin teklifi değerlendirdiğini ve İslam ülkeleri arasında kurulacak böyle bir güvenlik düzenlemesine katılımın olağan dışı olmayacağını belirtti.
Körfez ülkeleri de gündemde
Katar, Kuveyt ve Bahreyn de anlaşmanın olası genişleme seçenekleri arasında yer alıyor. Üç ülkenin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’la yakın ilişkileri bulunuyor.
Katar, Kuveyt ve Bahreyn’in yanı sıra Körfez İşbirliği Konseyi'nin diğer üyelerinin de mekanizmaya katılması, anlaşmanın bölgesel kapsamını genişletebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ancak söz konusu ülkelerin Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na katılacağına ilişkin şu aşamada resmi bir karar bulunmuyor.
Suriye ve İran seçenekleri
Suriye de anlaşmanın olası üyeleri arasında daha önce gündeme gelen ülkelerden biri oldu. Suriye’nin katılımı, ortak savunma mekanizmasının Körfez’in yanı sıra Doğu Akdeniz ve Levant bölgesine uzanması anlamına gelecek.
İran’ın adı da genişleme tartışmalarında yer aldı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, eylül ayında yaptığı açıklamada Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın İran gibi diğer Müslüman ülkelere de açılabileceğini söyledi.
Kurtulmuş, anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ve daha geniş bir bölgesel güvenlik yapılanmasına dönüşmesini umduğunu belirtti.
Ankara üyelik şartları için çalışıyor
Türkiye, anlaşmanın başka ülkelerin katılımına açık olduğunu daha önce açıklamıştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 31 Ağustos’ta yaptığı açıklamada katılım şartları ve standartları üzerinde çalışma yürütüldüğünü söyledi.
Fidan ayrıca, yeni ülkelerin katılımı için bir yol haritası hazırlandığını belirtti.
Anlaşmanın ilk aşamasında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki kurumsal yapının oluşturulması, ardından yeni üyelik başvurularının değerlendirilmesi planlanıyor.
Pakistan Dışişleri Bakanı Dar’ın açıklamasıyla birlikte, anlaşmaya ilgi gösteren ülke sayısının 6’nın üzerinde olduğu kesinleşirken, bu ülkelerin hangileri olduğu ve üyelik sürecinin ne zaman başlayacağı henüz açıklanmadı.
