Mardin Artuklu Üniversitesi (MAÜ) ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ortak çalışmalarıyla, Rusya'nın St. Petersburg şehrindeki bir kütüphanede bulunan Kürtçe klasik eserler koleksiyonu yayın dünyasına kazandırıldı. 1850'li yıllarda Rusya'nın Erzurum Konsolosu olarak görev yapan ve dil bilimiyle ilgilenen Aleksandre Jaba'nın Molla Mahmud Bayezidi ile derlediği bu önemli koleksiyonun basımı için MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü'nde çalışma başlatılmıştı.
Rusya'daki kütüphanede bulunan ve 13 yıl önce dijital ortama aktarılan koleksiyonun tıpkıbasımının yapılması için MAÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan'ın girişimleriyle geçen yıl başlatılan çalışmalar başarıyla tamamlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanan koleksiyon, 15 cilt halinde okuyucuyla buluştu. Toplam 69 el yazması nüsha ve 39 farklı eseri barındıran bu değerli çalışma, Melaye Bate, Ahmedi Hani ve Fekiye Teyran gibi Kürt şair ve edebiyatçıların eserlerini içeriyor.
MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Kırkan, Polonya asıllı diplomat Aleksandre Jaba'nın dil bilimi alanındaki çalışmalarına dikkat çekti. Jaba'nın 1850'li yılların ortalarında Erzurum'da konsolosluk yaparken Kürtleri, medreseleri ve Kürt dilini tanımak amacıyla araştırmalar yürüttüğünü belirten Kırkan, Jaba'nın Molla Mahmud Bayezidi ile tanışmasını ve aralarındaki işbirliğini anlattı. Kırkan, "Bayezidi o dönemde savaş şartlarından dolayı ekonomik olarak kötü bir durumda. Jaba kendisine yardımcı oluyor. Bayezidi de Jaba'nın Kürtçeyi öğrenmesi için önce dil bilim kitapları hazırlamaya başlıyor. Daha sonra ise bu proje büyüyor ve o dönemde medreselerde var olan ve okutulan kitaplar toplanıyor. Bazı kitapları Bayezidi kendisi yazıyor, bazı kitapları tercüme ediyor ve piyasada var olan kitapları toplayıp Jaba'ya teslim ediyor. Jaba konsolosluk vasıtasıyla bunları Petersburg'a gönderiyor ve elimizdeki koleksiyon ortaya çıkmış oluyor," dedi.
Koleksiyonun, MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü'nün 2021 yılında hayatını kaybeden eski müdürü Prof. Dr. Kadri Yıldırım tarafından 2013 yılında St. Petersburg'daki kütüphanede dijital ortama aktarılarak üniversiteye kazandırıldığını hatırlatan Doç. Dr. Kırkan, uzun yıllar boyunca akademisyenler ve araştırmacılar tarafından kısmen yararlanılan koleksiyonun tamamının tıpkıbasımının Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılmasının 2025 yılında kararlaştırıldığını belirtti. Bu sürecin Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan'ın desteği ve Rektör Prof. Dr. İbrahim Özcoşar'ın katkılarıyla gerçekleştiğini söyledi.
Geçen yılın eylül ayında enstitüdeki akademisyenlerle çalışmalara başladıklarını ifade eden Kırkan, koleksiyonda toplam 69 el yazması nüsha ve 39 farklı eser bulunduğunu vurguladı. Kırkan, "Bunlar aslında 13 cilt ama bazı ciltler çok kalın olduğundan dolayı ikiye..."
