SAYİM HARMANCI - Hakkari Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan "Mağara İkliminin Mağara Çekirgelerinin Biyocoğrafik Yayılışına Etkileri Projesi" kapsamında yapılan araştırmada, mağaralarda
yaşayan çekirgeler ve diğer omurgasızların iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas oldukları, sıcaklık artışıyla daha derin bölgelere çekilebilecekleri öngörüldü.
SAYİM HARMANCI - Hakkari Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan "Mağara İkliminin Mağara Çekirgelerinin Biyocoğrafik Yayılışına Etkileri Projesi" kapsamında yapılan araştırmada, mağaralarda
yaşayan çekirgeler ve diğer omurgasızların iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas oldukları, sıcaklık artışıyla daha derin bölgelere çekilebilecekleri öngörüldü.
Hakkari Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Sait Taylan ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim
Üyesi Prof. Dr. Deniz Şirin, mağaralardaki sıcaklık ve nem değerlerinin model olarak seçilen çekirgelerin ve diğer canlıların biyocoğrafik yayılışına ve türleşmesine etkilerini ortaya çıkarmak amacıyla çalışma başlattı.
Bu kapsamda hazırlanan proje ile farklı bölgelerdeki mağaralarda araştırma yapan Taylan ve Şirin, mağaralardaki sıcaklık ve nem değerlerinin yıl içinde çok az değiştiğini belirledi.
Mağaralarda yaşayan canlıların iklim değişikliğine karşı hassas olduğunu, fizyolojilerinin ve üreme hızlarının yavaş, yumurta sayılarının az olduğunu tespit eden akademisyenlerin araştırması, Türkiye'nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım'da Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31.
Taraflar Konferansı'nda (COP31) katılımcılara sunulacak.
Araştırmayla ilgili AA muhabirine açıklama yapan Taylan, üniversiteleri öncülüğünde hazırlanan ve COP31'de sunulmak üzere kabul
edilen projelerden birinin de "Mağara İkliminin Mağara Çekirgelerinin Biyocoğrafik Yayılışına Etkileri Projesi" olduğunu söyledi.
Projeyle iklim değişikliğinin mağaralar ve mağara canlıları üzerindeki etkilerini, mağaraların dış ve iç zonlarındaki sıcaklık ve nem değerlerinin bundan
nasıl etkilendiğini ve mağaralar arasında bu değerlerde fark olup olmadığını ortaya çıkarmayı amaçladıklarını dile getiren Taylan, şunları kaydetti:
"Elde ettiğimiz verilerde mağaraların yüksek nem yüzdesine sahip olduğunu, bununla birlikte sıcaklığın yıl içinde özellikle karanlık zonda 1-1,5 derece arasında değiştiğini gördük. Dışarıdaki iklime baktığımızda eksi ve artı değerler arasında yaklaşık 50-55 sıcaklık farkı olmasına rağmen mağaraların en iç zonu olan karanlık zondaki yansıması 1-1,5 derecedir.
Bu çok önemli bir veridir.
Hem mağara çekirgelerinde hem de diğer omurgasızlara (böcekler) baktığımızda mağara canlılarının muhtemelen küresel ısınma süresince ve ısınmanın artışıyla mağaraların daha iç taraflarına, dikey mağaralarda dip taraflara doğru hareketlerini gözlemleyeceğiz."
Buna benzer bir durumun dağlarda da söz konusu olduğunu, canlıların buralarda da alçak kesimlerden yüksek kesimlere hareket
ettiğini anlatan Taylan, canlıların iklim değişikliğine ekolojik nişlerini değiştirip yayılış alanlarını değiştirerek tepki verdiklerini ifade etti.
"Mağara canlıları dış değişimlere karşı çok daha hassastır"
Konuyla ilgili uzun süreli çalışmalar yapılması gerektiğini vurgulayan Taylan, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bunlar bizim verilerimizde öngörülerimiz. Yatay bir şekilde mağara içine doğru çekilmenin olacağını, canlıların iklim değişikliğine bu şekilde tepki vereceklerini öngörüyoruz. Mağara canlıları mağaralara adaptasyon göstermişlerdir.
Bununla birlikte renklenmelerinde azalma, anten, bacak ve diğer vücut yapılarının uzaması, fizyolojilerinin, üreme hızlarının yavaşlaması, yumurta sayılarının azalması gibi durumlar söz konusu. Oldukça hassas canlılardır. Mağara canlıları dış değişimlere karşı çok daha hassastır.
Bu nedenle özellikle mağaralara özgü olan türlerin mutlak suretle korunması gerekir. Mağaralar, bu canlılar göz ardı edilmeden gerekli koşullarda turizme açılmalıdır."
Üniversite bünyesinde kurulan Biyolojik Çeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi'ndeki öğretim üyelerinin kentin biyoçeşitliliğiyle ilgili araştırmalarına
devam ettiğini anlatan Taylan, projelerinin çeşitli platformlarda kabul edilip davet almasından mutluluk duyduklarını dile getirdi.
