İnternetten veya fiziksel mağazalardan yapılan alışverişlerde tüketicilerin en sık karşılaştığı sorunların başında kusurlu, yani ayıplı ürün teslimatları gelmektedir. Büyük bir hevesle veya acil ihtiyaçla alınan bir ürünün bozuk, kırık veya vadedilen özelliklerden yoksun çıkması can sıkıcı olsa da, yasalar bu konuda tüketiciye çok güçlü haklar tanımaktadır. Peki, ayıplı ürün teslim edildiğinde ne yapılmalı? İade, değişim ve ücretsiz onarım hakları nasıl kullanılır?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, satıcının ve tüketicinin sorumluluklarını net bir şekilde çizer. Kusurlu bir ürünle karşılaştığınızda mağduriyet yaşamamak için yasal haklarınızı ve izlemeniz gereken adımları bilmeniz büyük önem taşır.
AYIPLI MAL (KUSURLU ÜRÜN) TAM OLARAK NEDİR?
Hukuki tanımıyla ayıplı mal; ambalajında, kullanım kılavuzunda veya reklamlarında belirtilen özellikleri taşımayan, tüketicinin ondan beklediği faydayı azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren ürünlerdir. Örneğin; ekranda ölü piksel bulunan bir televizyon, yırtık gönderilen bir kıyafet, şarjı vadedildiği gibi dayanmayan bir akıllı telefon veya son kullanma tarihi geçmiş bir gıda ürünü ayıplı mal statüsündedir.
6502 SAYILI KANUN KAPSAMINDA TÜKETİCİNİN SEÇİMLİK HAKLARI
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketiciye mağduriyetini gidermesi için çok net ve güçlü dört adet seçimlik hak sunar:
Sözleşmeden Dönme (Ücret İadesi): Ürünü satıcıya iade ederek, ödediğiniz satış bedelinin tamamını geri talep etme hakkınızdır.
Ayıpsız Misli ile Değişim: Kusurlu ürünün, birebir aynı olan ancak kusursuz (sıfır) yenisiyle değiştirilmesini talep edebilirsiniz.
Ayıp Oranında Bedel İndirimi: Eğer üründeki kusur kullanımınıza tamamen engel değilse ve ürünü bu şekilde kullanmaya razıysanız, kusurun ciddiyetine göre satış bedelinden uygun bir indirim yapılmasını isteyebilirsiniz.
Ücretsiz Onarım: Eğer ürünün tamiri mümkünse ve satıcı/üretici için aşırı bir masraf gerektirmiyorsa, tüm masrafları (kargo, yedek parça, işçilik vb.) satıcıya ait olmak üzere ürünün ücretsiz onarılmasını talep edebilirsiniz.
Tüketici, bu dört haktan dilediğini seçmekte tamamen özgürdür ve satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle hukuken yükümlüdür.
AYIPLI MAL İADE SÜRESİ KAÇ GÜNDÜR, ZAMAN AŞIMI NE ZAMAN BİTER?
Ayıplı mallarda yasal sorumluluk (zaman aşımı) süresi, kural olarak ürünün tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren 2 yıldır. İkinci el ürünlerde ise bu süre 1 yıldan az olamaz. Tüketiciler genellikle 14 günlük koşulsuz cayma hakkı ile ayıplı mal iadesini birbirine karıştırmaktadır. Eğer satın aldığınız ürün kusurluysa, 14 günlük süre dolmuş olsa bile 2 yıllık yasal garanti süresi içerisinde ayıplı mal bildiriminde bulunarak haklarınızı kullanabilirsiniz.
SATICI KUSURLU ÜRÜNÜ İADE ALMAZSA VEYA DEĞİŞİMİ REDDEDERSE NEREYE ŞİKAYET EDİLİR?
Satıcının, tüketicinin seçimlik haklarından birini yerine getirmeyi reddetmesi durumunda izlenecek yol oldukça nettir. Uyuşmazlığın parasal değerine göre, ikamet ettiğiniz veya işlemi gerçekleştirdiğiniz yerdeki Tüketici Hakem Heyetlerine başvurmanız gerekmektedir. E-Devlet üzerinden (TÜBİS sistemi aracılığıyla) tamamen ücretsiz ve çevrimiçi olarak bu başvuruyu yapabilirsiniz. Her yıl güncellenen belirli bir parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise arabuluculuk şartı sağlandıktan sonra Tüketici Mahkemeleri devreye girmektedir.
KARGODA HASAR GÖREN VEYA KIRILAN ÜRÜN AYIPLI MAL SAYILIR MI, NE YAPILMALI?
Online alışverişlerin en büyük risklerinden biri kargo hasarlarıdır. Eğer kargo paketinin dışında görünür bir ezilme, yırtılma veya ıslanma varsa kuryeye mutlaka "Hasar Tespit Tutanağı" tutturmalısınız. Eğer dış kutu sağlam görünmesine rağmen kutuyu açtığınızda ürün kırık veya hasarlı çıkarsa, kargo firmasıyla derhal iletişime geçerek "Durum Tespit Tutanağı" talep etmeli ve durumu fotoğraflamalısınız. Bu belgeler, hasarın sizden kaynaklanmadığını ispatlamak ve ayıplı mal hakkınızı kullanmak için en önemli delillerdir.
İNDİRİM DÖNEMLERİNDE (BLACK FRİDAY, EFSANE CUMA VB.) ALINAN ÜRÜNLERDE AYIPLI MAL HAKKI GEÇERLİ MİDİR?
Kesinlikle geçerlidir. Ürünü indirim çekiyle, kampanya döneminde veya özel bir fırsatla satın almış olmanız, 6502 sayılı kanundan doğan haklarınızı hiçbir şekilde kısıtlamaz. Tek istisna, ürünün reyonda veya satış sayfasında "defolu/kusurlu ürün" olarak açıkça belirtilmesi ve tüketicinin bu kusuru bilerek ürünü indirimli almasıdır. Bu durumda, bilinen ve kabul edilen kusur üzerinden sonradan hak iddia edilemez. Ancak bunun dışındaki tüm olağan indirimli satışlarda tüketici hakları tam olarak korunur.
