Orta Doğu'daki çatışmaların küresel ticaret ve enerji tedarikine yönelik kaygıları artırması, dün başta ABD ve Avrupa olmak üzere dünya borsalarında sert değer kayıplarına yol açtı. Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatılması sonrası enerji fiyatlarında yükseliş yaşanırken, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) politika kararları üzerindeki belirsizlikler de öne çıktı.
ABD Başkanı Donald Trump, Körfez'den geçen deniz ticaretinin güvenliği için siyasi risk sigortası ve teminat sağlanması talimatı verdiğini, gerekirse ABD donanmasının Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlere refakat edeceğini açıkladı. Trump ayrıca, üslerini ABD'ye kullandırmayan İspanya ile ticari ve ekonomik ilişkilerin kesilebileceği mesajını verdi. Avrupa ülkelerinin İran sürecinde ABD ve İsrail'e daha fazla destek vermesi gerektiğini belirten Trump, İngiltere'ye de eleştiriler yöneltti.
Analistler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu artırabileceği ve Fed'in para politikası kararlarını karmaşıklaştırabileceği uyarısında bulundu. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, Orta Doğu'daki çatışmanın enflasyon üzerindeki etkisinin henüz öngörülemediğini, New York Fed Başkanı John Williams ise enflasyonun yavaşlaması halinde ek faiz indirimlerinin gündeme gelebileceğini söyledi.
Dün Dow Jones endeksi yüzde 0,83, Nasdaq endeksi yüzde 1,02, S&P 500 endeksi ise yüzde 0,94 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni güne de negatif başladı. Brent petrol fiyatı dün yüzde 2,8 artışla 80,4 dolardan kapanırken, gün içinde 84,3 dolarla Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Yeni işlem gününde Brent petrol yüzde 2,1 yükselişle 82,1 dolardan işlem görüyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,07 seviyesinde bulunuyor. Dolar endeksi yüzde 0,7 artışla 99,1 seviyesine çıktı, altının ons fiyatı ise yüzde 4,4 düşüşle 5 bin 96 dolardan kapanıp, yeni günde yüzde 1,2 yükselişle 5 bin 156 dolara ulaştı.
Avrupa borsalarında da Orta Doğu'daki çatışmanın uzama ihtimali ve artan enerji fiyatları nedeniyle satışlar hızlandı. Stoxx Europe 600 endeksinde bankacılık sektörü hisseleri yüzde 4,3, sigorta sektörü hisseleri yüzde 3,6 değer kaybetti. Seyahat ve eğlence sektörü hisselerinde de yüzde 2 düşüş yaşandı. İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 2,75, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,92, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 3,46 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 3,44 geriledi. İspanya'da ise IBEX 35 endeksi yüzde 4,6 düştü. Brüksel'de Avrupa Birliği kurumlarının liderleri enerji fiyatları ve ekonomik durum gündemiyle bir araya geldi.
Asya piyasalarında da satış baskısı derinleşti. Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının bölge ülkelerinin petrol ve LNG ithalatını olumsuz etkilemesi, sanayi maliyetlerinde artış beklentisine yol açtı. Güney Kore'de Kospi endeksi gün içinde yüzde 10'u aşan düşüşle öne çıkarken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 geriledi. Güney Kore Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, ülkenin yeterli petrol rezervine sahip olduğunu ve Orta Doğu dışındaki bölgelerden ilave tedarik için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Türkiye'de ise Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, küresel risk algısındaki artışa paralel olarak günü yüzde 3,09 değer kaybıyla 12.933,40 puandan tamamladı. VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat yüzde 0,74 artışla 15.164,00 puandan işlem gördü. Dolar/TL kuru ise günü 43,9590'dan kapatıp, bugün açılışta yüzde 0,1 yükselişle 43,9910 seviyesine çıktı.
Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru endeksi ve aylık fiyat gelişmeleri raporunun, yurt dışında ise Avro Bölgesi üretici enflasyonu, ABD'de ADP özel sektör istihdamı ve Fed'in Bej Kitap raporunun takip edileceğini belirtti. Jeopolitik gelişmelerin ve Orta Doğu'dan gelecek haberlerin endeksin yönü üzerinde belirleyici olacağı, BIST 100 endeksinde 12.900 ve 12.800 puanın destek, 13.000 ve 13.100 puanın ise direnç konumunda olduğu ifade edildi.
İspanya'da koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar ittifakından Başbakan Yardımcısı ve Çalışma ve Sosyal Ekonomi Bakanı Yolanda Diaz, "İspanya, saldırgan bir ülkeden gelecek şantajı veya ders verme girişimlerini kabul etmeyecektir. Biz bir barış ülkesiyiz. Eğer ABD bir müttefik istiyorsa, öncelikle egemenliğimize ve uluslararası hukuka saygı göstermelidir." dedi.
