Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlık zirveye tırmanırken, KYB lideri Bafıl Talabani partisinin hükümetten çekildiğini ve parlamentonun son oturumunu tanımadıklarını açıkladı.
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde, KDP ile KYB arasında uzun süredir devam eden siyasi anlaşmazlıklar derin bir kriz halini aldı. Kürdistan Parlamentosu’nun yaklaşık iki yıllık siyasi tıkanıklığın ve 2024 seçimlerinin ardından KDP ve diğer taraflardan 52 milletvekilinin katılımıyla toplanarak Başkanlık Divanı'nı seçmesinin hemen ardından KYB cephesinden sert hamle geldi. KYB Başkanlık Konseyi, Süleymaniye'de Bafıl Talabani başkanlığında acil bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantının ardından kameralar karşısına geçen KYB lideri Bafıl Talabani, partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini duyurarak, "KYB olarak Kürdistan Parlamentosu’nun söz konusu oturumunu tanımıyoruz. Şu dakikadan itibaren bu hükümetten çekiliyoruz. Kendi bölgemizdeki halkımızın neye ihtiyacı varsa onu yerine getirmek için tüm gücümüzü kullanacağız" ifadelerini kullandı.
Hükümet kurma çalışmalarında ne zaman bir ilerleme kaydedilse sürecin bozulduğunu savunan Talabani, Başkanlık Konseyi'nin kendisine danışmadan karar alma yetkisi verdiğini aktardı. Kürdistan Bölgesi halkının endişe etmemesi gerektiğinin altını çizen Talabani, "Bir damla kanın dökülmesine izin vermeyeceğimize söz verdik ve buna müsaade etmeyemeyeceğiz" diyerek olası gerilimlere karşı mesaj verdi. Rûdaw'ın edindiği bilgilere göre, KYB'nin kararının ardından Kürdistan Bölgesi Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ve hükümetteki KYB'li bakanlardan oluşan ekip, Erbil'deki ofislerini boşaltarak Süleymaniye'ye dönme hazırlığı başlattı.
Anlaşmazlığın arka planı
Kürdistan Parlamentosu, 2024 yılında yapılan seçimlerden iki yılı aşkın bir süre sonra dün toplanmış ve KDP parlamento grubu başkanı Dr. Vala Ferid, oturuma katılan milletvekillerinin oy birliğiyle parlamento başkanlığına seçilmişti. KYB ve müttefik partiler, üst düzey yönetim görevlerinin paylaşımı konusunda uzlaşmaya varılana kadar oturumun ertelenmesini talep ederek toplantıyı boykot etmişti. Ancak 100 üyeli parlamentoda toplantı yeter sayısı olan 51'in aşılmasıyla oturum gerçekleştirilmişti. Oturumun ardından KDP'den yapılan açıklamada, parlamentonun toplanmasının hiçbir tarafın zaferi veya yenilgisi olmadığı, aksine Kürdistan halkının başarısı olduğu vurgulanmıştı.
Parlamentonun yeni Başkanı Dr. Vala Ferid ise sürecin iki yıl gecikmesinin Kürdistan Bölgesi'nin anayasal statüsünün devamı üzerinde tehlike yarattığını belirterek, atılan adımın hiçbir siyasi güce veya tarafa karşı olmadığını kaydetmişti. Bugün ise yabancı ülkelerin konsolos ve temsilcileri parlamentoyu ziyaret ederek temaslarda bulunmuştu.
Kürdistan Bölgesi’nde Ekim 2024'te düzenlenen parlamento seçimlerinde KDP 39, KYB ise 23 sandalye kazanmış; KYB seçimlerde 15 sandalye elde eden Yeni Nesil Hareketi ile ittifak kurmuştu. Ancak üst düzey hükümet görevlerinin hangi formüle göre dağıtılacağına ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle seçimlerin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen yeni kabine oluşturulamamıştı. Bu süreçte KDP'li Başbakan Mesrur Barzani liderliğindeki önceki hükümet görevini sürdürürken, hükümetin hukuki statüsü Irak Federal Yüksek Mahkemesi'nde itiraz konusu olmuştu. IKBY'deki iki büyük siyasi güç olan KDP ve KYB arasındaki rekabet uzun yıllara dayanıyor.
Siyasi yetki, toprak kontrolü ve gümrük gelirlerinin paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar 1994'te iki parti arasında iç savaşa dönüşmüş, ABD'nin arabuluculuğuyla 1998'de Washington'da imzalanan anlaşma çatışmaları sona erdirse de bölge iki ayrı yönetim altında kalmaya devam etmişti. İki yönetim 2006'da imzalanan güç paylaşımı anlaşmasıyla resmen birleştirilse de tarafların siyasi ve güvenlik yapıları tam olarak bütünleştirilememiş; KDP Erbil ve Duhok'ta, KYB ise Süleymaniye'de güçlü konumunu korumuştu. Son siyasi kriz, bölgedeki güvenlik güçlerinin birleştirilmesi yönünde ilerleme kaydedildiği, eylül ayında daha önce KDP ve KYB ile bağlantılı olan Peşmerge birliklerinin Peşmerge İşleri Bakanlığı bünyesinde ortak bir komuta yapısı altında birleştirildiği bir dönemde yaşandı. KYB'nin hükümetten çekilme kararının bu düzenlemeyi ve bölge dengelerini nasıl etkileyeceği merakla bekleniyor.
