Kocaeli Üniversitesi'nde (KOÜ) ampute bireylerin hayatını kolaylaştırması hedeflenen, kas sinyallerini okuyabilen yapay zeka destekli protez el projesi hayata geçiriliyor.
KOÜ Teknoloji Fakültesi Bilişim Sistemleri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Hikmet Bilgehan Uçar'ın yürütücülüğünü üstlendiği "Yapay Zeka Entegrasyonlu Nöromusküler İleri Elektronik Protez Tasarımı ve Prototip Gerçeklenmesi" adlı proje, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) desteğiyle başlatıldı. Proje kapsamında, kaslardaki elektriksel sinyaller sensörler aracılığıyla okunup, yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek protezin hareket komutlarına dönüştürülecek. Bu teknoloji sayesinde protez, kullanıcının hareket alışkanlıklarını öğrenerek zamanla daha hassas ve doğru tepkiler verebilecek. Düşük maliyetli ve işlevsel elektronik protez elin ilk prototipinin yıl sonunda tamamlanması planlanıyor.
Doç. Dr. Mustafa Hikmet Bilgehan Uçar, geleneksel protezlerin maliyet ve işlevsellik açısından bazı yetersizliklerini gözlemlediklerini belirterek, bu eksiklikleri gidermek amacıyla düşük maliyetli ve daha işlevsel protezler geliştirmeye karar verdiklerini söyledi. Yapay zeka ile toplanacak veriler sayesinde daha işlevsel, öğrenebilen ve zamanla farklı hareketleri yapabilen protezler geliştirmeyi amaçladıklarını anlatan Uçar, "Protez ilk aşamada gündelik hayatta kullanılacak hareketleri içerecek. Örneğin bir kalemi tutması ya da su bardağını tutması, çatal ya da kaşık tutması gibi birtakım temel günlük yaşam hareketleri üzerinde yoğunlaşacağız. Bir kalemi tutmasıyla bir bardağı tutması arasındaki hassasiyet farkını da göz önünde bulundurarak daha çok algılayabilen ya da hissedebilen protez tasarımı üzerinde çalışmalarımız şekillenecek. Yani kullanıcı açısından klasik proteze göre daha yüksek hassasiyeti olacak." dedi.
Geliştirilecek protezin fonksiyonel özelliklerinin yanı sıra modüler bir yapıda olacağını vurgulayan Uçar, "Ürün geliştirirken ampütasyonun konumu da kritik olacak. Bileğe ne kadar yakın ya da dirseğe ne kadar mesafede, burada sinyalleri toplayacağımız kasların durumu nedir? Bu da oldukça kritik. O yüzden burada geliştireceğimiz ürünler modüler yapıda olacak. Kişiye özgün olarak parçaları geliştireceğiz. Aslında projemiz çok katmanlı, disiplinler arası bir proje. Bir yandan mekanik kısmı, diğer taraftan elektronik ve yazılım kısmı bulunmakta. Bunların hepsi kendi imkanlarımızla kendi laboratuvarlarımızla geliştirilecek." diye konuştu.
Uçar, TÜSEB'in sağladığı desteklerin laboratuvardaki çalışmaların günlük kullanılabilir ürünlere dönüşmesi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekerek, "Projemize de yaklaşık 3 milyon liralık destek sağlamakta." bilgisini paylaştı. Şu anda verilerin toplanması ve cihazların temin edilmesi aşamasında olduklarını belirtti.
