Millî İstihbarat Teşkilatı, kuruluşunun ilk dönemlerine ait bir istihbarat raporunu resmi internet sitesindeki "Özel Koleksiyon/Belgeler" bölümünden kamuoyuyla paylaştı. Erzurum B Amirliği'nden dönemin istihbarat kuruluşu Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti'ne gönderilen 7 Ağustos 1933 tarihli belgede, Doğu Karadeniz ve Erzurum'da faaliyet gösteren yabancı botanikçilerin hareketleri detaylandırıldı.
7 Ağustos 1933 tarihli gizli belgede Trabzon-Gümüşhane güzergâhındaki izlenildiler
Rapora göre 1930 yılından bu yana bölgede bulunan iki yabancı botanikçi, özellikle Trabzon-Gümüşhane güzergâhı ile Zigana Dağı çevresinde yoğunlaşan araştırmalar yapıyordu. Devlet görevlileri tarafından yakın takibe alınan İngiliz araştırmacılara bir istihbarat memuru ile vilayetin ziraat müdürü refakat etti. Ancak belgede, görevlilerin bilim insanlarının tempoyla başa çıkamayarak geri döndüğü kaydedildi.
"Günde 30 kilometre geziyorlardı"
Millî Emniyet Hizmeti'nin kayıtlarında takip edilen botanikçilerin fiziksel kapasitesi şöyle dile getirildi, görevlilerin tempolarına yetişemediği vurgulandı:
"Onlar günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı. Hülâsa ne olduklarını ve ne yaptıklarını fennî bir şekilde tezahür ettirmek mümkün olamadı."
Gözetim ve denetim önerileri
Raporda yabancıların faaliyetlerine yönelik gözetimin yüzeysel kaldığı değerlendirmesi yapıldı. Zigana'da aylarca araştırma yapan iki İngiliz'in çalışmalarının ilgili bakanlıklardan görevlendirilecek uzmanlar yanı sıra istihbarat görevlileri tarafından denetlenmesi önerildi. Ayrıca yabancı seyyah ve araştırmacılar hakkında ilgili birimlerin sahip olduğu bilgilerin istihbarat servisiyle paylaşılması talep edildi.
