Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından yaş şartı nedeniyle kapsam dışında kalan milyonlarca çalışan, kendileri için de kademeli emeklilik sistemi oluşturulmasını talep ediyor. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanların gündeme getirdiği kademeli emeklilik talebi, son dönemde TBMM ve kamuoyunda yeniden tartışılmaya başlandı. Kademeli emeklilik konusunda çeşitli kanun teklifleri ve siyasi açıklamalar gündeme gelirken, henüz yürürlüğe girmiş bir kademeli emeklilik yasası bulunmuyor. Yeni düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceğine ilişkin de resmi bir tarih açıklanmadı.
EMADDER görüşme yaptı
Kademeli emeklilik bekleyen çalışanlar açısından son dönemdeki en dikkat çekici gelişme, Emeklilikte Adalet Derneği'nin (EMADDER) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile gerçekleştirdiği görüşme oldu. EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, iktidar kanadıyla daha önce görüşme konusunda yaşanan sıkıntıların geride kaldığını söyledi. Uğurlu, “Önce AK Parti Genel Merkezi'nin, daha sonra Çalışma Bakanlığı'nın kapıları kademeli emekliliğe açıldı” ifadelerini kullandı. Ancak Uğurlu, gerçekleştirilen görüşmede kendilerine somut bir çalışma veya takvim aktarılmadığını da açıkladı. Bu gelişmenin ardından kademeli emeklilik bekleyen çalışanlar, “Kademeli emeklilik çıkacak mı?”, “Kademeli emeklilik düzenlemesi ne zaman yapılacak?” ve “Kademeli emeklilik tablosu nasıl olacak?” sorularına yanıt aramaya başladı.
Tablo belli oldu mu?
Sosyal medya platformlarında ve çeşitli internet sitelerinde 2000, 2001, 2002 ve sonraki yıllarda sigorta girişi bulunan çalışanlar için farklı kademeli emeklilik tabloları paylaşılıyor. Ancak yeni bir kanun henüz yürürlüğe girmediği için bu tablolar resmi kademeli emeklilik tablosu niteliği taşımıyor. EMADDER tarafından gündeme getirilen modeller ile çeşitli platformlarda paylaşılan olası emeklilik tabloları mevcut durumda öneri ve beklenti niteliğinde bulunuyor. Bu nedenle çalışanların yalnızca sosyal medya ve internet sitelerinde yer alan tablolara bakarak kesin emeklilik tarihi hesaplaması doğru sonuç vermiyor. Yeni bir yasal düzenleme yapılması halinde emeklilik yaşı, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve kapsam şartları çıkarılacak kanunla birlikte kesinleşecek.
Ne zaman çıkacak?
Kademeli emeklilik düzenlemesi için şu anda açıklanmış kesin bir yürürlük tarihi bulunmuyor. TBMM'de konuya ilişkin teklifler ve çalışmalar gündeme gelebiliyor. Ancak bir kanun teklifinin yürürlüğe girebilmesi için TBMM'deki yasama sürecinin tamamlanması, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu nedenle “kademeli emeklilik çıktı”, “2000 girişlilere emeklilik hakkı geldi” veya “kademeli emeklilik tarihi kesinleşti” şeklindeki paylaşımların resmi kaynaklardan doğrulanmadan kesin bilgi olarak kabul edilmemesi gerekiyor. EMADDER'in Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile yaptığı görüşmenin ardından da yeni düzenlemenin ne zaman hayata geçirileceğine ilişkin herhangi bir takvim açıklanmadı.
Mihriban Uğurlu'nun açıklamasına göre görüşmede derneğe somut bir çalışma veya uygulama takvimi sunulmadı. Dolayısıyla mevcut gelişme, kademeli emeklilik düzenlemesinin kesin olarak çıkacağı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte konunun ilgili makamlarla görüşülmeye devam etmesi, düzenleme bekleyen çalışanlar açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
2000 sonrası ne olacak?
Kademeli emeklilik talebinin merkezinde özellikle 2000-2008 yılları arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar bulunuyor. Mevcut sistemde bu kişilerin emeklilik şartları; ilk sigorta giriş tarihi, bağlı olunan sigorta statüsü, prim gün sayısı ve yaş gibi kriterlere göre belirleniyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yeni bir kademeli emeklilik sistemi yürürlüğe konulmadığı için internette paylaşılan farklı yaş ve prim tabloları resmi emeklilik tablosu olarak uygulanmıyor.
1999 sonrasının mevcut emeklilik yaşları
Mevcut mevzuata göre 8 Eylül 1999-30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan 4A kapsamındaki çalışanlar için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve prim şartları uygulanıyor. 4A kapsamındaki sigortalılar için mevcut düzenlemede;
- Kadınlarda 58 yaş,
- Erkeklerde 60 yaş,
- En az 7000 prim günü
şartları bulunuyor. Bunun yanında kadın ve erkek sigortalılar için 25 yıllık sigortalılık süresi ile en az 4500 prim günü üzerinden de emeklilik imkânı bulunuyor. Bu seçenekte yaş şartı da uygulanıyor. EYT düzenlemesinin yürürlüğe girdiği 2023 yılından 2025 yılı sonuna kadar 2,6 milyon kişi yaş şartını beklemeden emekli oldu. EYT kapsamı dışında kalan 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişliler ise mevcut emeklilik şartları ile kademeli emeklilik taleplerinin hayata geçirilmesini bekliyor.
