İzmir'in Selçuk ilçesinde bulunan UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki Efes Antik Kenti'nde, Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Sonsuz Efes" projesi kapsamında yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları devam ediyor. Bu kapsamda, yüzyıllardır deprem, yangın ve doğal afetlerle hasar gören antik sütunlar ve taş bloklar, özel bir "taş hastanesi"nde titizlikle restore ediliyor.
Antik kentin yeni gezi rotası oluşturulan Stadyum Caddesi'nde çalışmalarını sürdüren uzman ekipler, yıkılmış, kırılmış sütunları, kaideleri ve mimari blokları "taş hastanesi" olarak adlandırdıkları alanda milim milim inceleyip, temizleyip birleştirerek yeniden ayağa kaldırıyor. Bu özel alanda taşlar önce detaylı bir şekilde belgeleniyor, ardından temizlik, sağlamlaştırma ve birleştirme işlemleri yapılıyor. Yeniden kullanılabilir hale gelen parçalar ise ait oldukları yerlere özenle yerleştiriliyor.
"Geleceğe Miras Sonsuz Efes" projesi koordinatörü ve Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bahadır Duman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2023 yılında başlayan çalışmaların ziyaretçi karşılama merkezi, Stadyum Caddesi ve antik tiyatroda yoğunlaştığını belirtti. Arkeolog, restoratör, jeolog, mimar ve mühendislerden oluşan 200-250 kişilik yerli ve yabancı bir ekiple yürütülen çalışmalarda, Stadyum Caddesi'ndeki sütun, kaide ve başlıkların restorasyonunun sürdüğünü ifade etti.
Prof. Dr. Duman, oluşturulan "taş hastanesi" hakkında şunları söyledi: "Burası bir hastane ama taş hastanesi, canlı değil, cansız varlıklarla uğraşıyoruz. Bunlar en ince ayrıntısına kadar taranıyor, çizimleri yapılıyor, belgeleniyor. Ardından olası müdahaleler restoratörler ve uzman personel tarafından kararlaştırılıp sonrasında mekanik, kimyasal, birleştirme ve temizleme çalışmaları yapılıyor."
Yaklaşık 2500 yıl boyunca aktif olarak kullanılan Stadyum Caddesi'nin zaman içinde deprem, doğal afet ve yangınlar nedeniyle yıkıldığını belirten Prof. Dr. Duman, antik dönemdeki Efeslilerin de yıkılan sütunları yerine yerleştirmek için çaba gösterdiğini, bu süreçte bazen kaidelerin başlık olarak kullanıldığı, bazen de sütunların ters çevrildiği gibi durumların yaşandığını aktardı. Ziyaretçilerin antik çağı daha iyi algılayabilmesi için müdahalelerin minimum düzeyde tutulduğunu vurguladı.
Cadde üzerinde tespit edilen 120 ila 130 arasındaki sütun ve kaidenin yüzde 60'ının restorasyonunun tamamlandığını, kalan bölümlerin ise önümüzdeki aylarda bitirileceğini belirten Prof. Dr. Duman, bu çalışmalarla yepyeni bir güzergahın ortaya çıktığını sözlerine ekledi.
