İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen “Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Zirvesi’ne” katılmak üzere Azerbaycan’a gitti. İsrail basınında yer alan haberlere göre Herzog, Azerbaycan Hava Yolları’na ait tarifeli bir uçakla Bakü’ye ulaştı.
Türkiye’nin devlet uçaklarına yönelik hava sahası kısıtlaması nedeniyle bu uçuş seçeneğinin tercih edildiği ve Flightradar verilerine göre Tel Aviv’den kalkan Boeing 787 tipi yolcu uçağının Türk hava sahasından transit geçiş yaparak Bakü’ye ulaştığı ifade edildi.
Hava sahası kullanımı ve diplomatik temaslar
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog'un tarifeli uçakla seyahat etmesiyle ilgili ANKA Haber Ajansı’nın sorusunu yanıtlayan Ankara’dan bir yetkili, Türkiye’den hava sahasının kullanımına ilişkin herhangi bir talepte bulunulmadığını belirtti. Middle East Eye’a konuşan Türkiyeli yetkililer ise Azerbaycan’ın uçakta İsrail Cumhurbaşkanı’nın bulunduğuna ilişkin Ankara’ya bilgi vermediğini kaydetti. Anadolu Ajansı’nın 2024’te yayımladığı haberde, Herzog’un uçağının Türk hava sahasını kullanma talebinin reddedildiği bildirilmişti. Ayrıca İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun da Mayıs 2025’te gerçekleştirmeyi planladığı Azerbaycan ziyaretini, Türkiye’nin 'Wing of Zion' uçağına izin vermemesi nedeniyle ertelediği iddia edilmişti. Bakü'ye ulaşan Herzog, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya gelerek ikili ve bölgesel ilişkileri ele aldı.
Zirvede protesto ve uluslararası katılım
Zirvede Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti. Bakü’ye giden Fidan, havalimanında Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakanı Ferid Gayibov tarafından karşılandı. Zirve sırasında Herzog’un konuşması başladığında salondan ayrılan temsilciler de oldu. Fidan ve beraberindeki heyetin yanı sıra 10’dan fazla ülkenin temsilcisinin, İsrail Cumhurbaşkanı kürsüye çıktığı sırada salonu terk ettiği bildirildi. Zirveye İsrail’in yanı sıra Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Irak, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya ve İran'dan temsilciler katıldı.
Büyükelçilik ziyareti ve seçim çağrısı
Bakü'deki temasları kapsamında İsrail'in Azerbaycan Büyükelçiliği'ni ziyaret eden Herzog, Büyükelçi Ronen Krausz ile bir araya geldi. Ziyaretin, dünyadaki İsrail diplomatik temsilciliklerinde seçim öncesi oy verme işlemlerinin başladığı döneme denk geldiğini belirten Herzog, İsraillileri demokratik sürece katılmaya ve oy kullanma haklarını değerlendirmeye çağırdı.
Başörtüsü yasağı tartışmaları ve iki ülke ilişkileri
Herzog’un Bakü ziyaretinin gerçekleştirildiği dönemde Türkiye ile Azerbaycan arasında okullardaki başörtüsü yasağı nedeniyle gerilim yaşandı. Azerbaycan hükümetinin ilk ve ortaokullarda uygulamaya koyduğu kıyafet yönetmeliğiyle dini simgeleri yasaklamasının ardından okullara başörtüsüyle girmek isteyen öğrenci ve öğretmenlerin engellendiği, eylemlerde 37 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Türkiye’den gelen tepkiler kapsamında Cumhurbaşkanı Danışmanı Oktay Saral, Azerbaycan hükümetine kararından dönme çağrısı yaparak uygulamanın kabul edilemez olduğunu belirtti. Azerbaycan’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi ise Türk yetkililerin açıklamalarını "popülist ve sorumsuzca" olarak nitelendirerek Ankara’ya iç işlerine karışmama çağrısında bulundu. Açıklamada, "Tek millet, iki devlet" ilkesinin taraflara birbirlerinin iç işlerine karışma hakkı vermediği vurgulandı.
