İran'da dini lider Ali Hamaney'in ABD ve İsrail'in ortak hava saldırısında hayatını kaybetmesi, ülkenin son on yıllardaki en önemli siyasi geçiş sürecini başlattı. Bu gelişme, yalnızca İran'ın iç dengelerini değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel güç ilişkilerini de doğrudan etkiliyor.

İran Anayasası gereği, liderlik makamının boşalması durumunda anayasal halefiyet mekanizması devreye giriyor. Yeni liderin belirlenmesinde en yetkili organ, 88 üyeden oluşan ve halk tarafından sekiz yıllığına seçilen Uzmanlar Meclisi. Bu kurum, ülkenin siyasi ve dini istikrarı açısından kritik bir rol üstleniyor.

Liderin ölümü, istifası veya görevden alınması halinde, anayasanın 111. maddesi uyarınca geçici yönetim üçlü bir konsey tarafından yürütülüyor. Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi'nin seçtiği Ayetullah Ali Rıza Arafi yer alıyor. Konsey, yeni lider seçilene kadar ülkenin dini ve siyasi liderliğini geçici olarak üstleniyor.

Uzmanlar Meclisi'nin toplanarak lider seçimine başlaması bekleniyor. Seçim sürecinde herhangi bir zaman sınırlaması bulunmazken, adaylardan biri toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu sağladığında yeni lider olarak ilan ediliyor. Seçim gizli oyla gerçekleştiriliyor.

İran'da son liderlik değişimi, devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin ölümünden sonra gerçekleşmiş ve Uzmanlar Meclisi aynı gün içinde Hamaney'i yeni lider olarak seçmişti.

Bu süreç, İran'ın siyasi yapısında köklü bir değişimin yanı sıra, Orta Doğu'da güç dengelerinin yeniden şekillenmesine neden olabilecek potansiyel sonuçlar taşıyor.