ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda İslamabad'da yapılacak görüşmeler, 1979'daki İslam Devrimi'nden bu yana en üst düzey temas olma özelliği taşıyor.
Bu görüşmeler, iki ülkenin 2015 yılında İran'ın nükleer programına ilişkin anlaşmaya vardığı süreçten bu yana gerçekleştirilen ilk resmi müzakere olacak. ABD Başkanı Donald Trump, 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmiş, aynı yıl İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ise ABD ile doğrudan görüşmeleri yasaklamıştı.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılar ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan gerilimin ardından ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu. Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan aldıkları 10 maddelik teklifin müzakere için uygulanabilir bir temel oluşturduğunu belirtmişti.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, "İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığını" açıklayarak, nihai müzakerelerin İslamabad'da en geç 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.
İRAN HEYETİNDE KİMLER VAR?
Pakistan'daki görüşmelere katılan İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlık ediyor. Heyette ayrıca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan Büyükelçisi Rıza Emiri Mogaddam, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyeleri ve çok sayıda üst düzey bürokrat ile milletvekili bulunuyor.
ABD HEYETİNDE KİMLER VAR?
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İranlı müzakerecilerle yapılacak görüşmeler için Pakistan'a ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner da İslamabad'a geldi. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir, Vance'i karşılayan ilk isimlerden biri oldu. Münir'in, hem ABD hem de İran ile temaslarda etkili bir rol oynadığı ve ateşkes sürecinde kilit aktörlerden biri olduğu belirtiliyor.
PAKİSTAN'DAN “KALICI ÇÖZÜM” VURGUSU
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, ABD ve İran'ın barış görüşmelerinde yapıcı bir tutum sergilemesini umduklarını belirtti. Dar, İslamabad yönetiminin çatışmaya "kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm" bulunması için arabuluculuğu sürdürmek istediğini ifade etti.
İRAN'DAN TEMKİNLİ AÇIKLAMALAR
İran Meclis Başkanı Galibaf, görüşmeler için İslamabad'a "iyi niyetle" geldiklerini ancak ABD'ye güvenmediklerini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de müzakerelere "tam bir güvensizlikle" katıldıklarını belirterek, ABD'nin geçmişte verdiği sözleri tutmadığını savundu ve İran'ın halkının hak ve çıkarlarını korumak için kararlılıkla mücadele edeceğini ifade etti.
İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, görüşmelerle ilgili olarak, "Eğer İslamabad’da 'önce ABD diyenlerin temsilcileriyle' müzakere edersek dünya için faydalı bir anlaşmaya ulaşılması mümkün olabilir. Ancak 'önce İsrail diyenlerin temsilcileriyle' karşılaşırsak hiçbir anlaşma sağlanmayacak" dedi. Arif ayrıca, anlaşma sağlanamaması halinde ülkesinin savunmasını kararlı şekilde sürdüreceğini ve bunun dünya için daha maliyetli bir durum olacağını sözlerine ekledi.
MASADA NELER KONUŞULACAK?
Görüşmelerde, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına odaklanan Washington'ın 15 maddelik teklifinin yanı sıra, İran'ın boğazın kontrolü, geçen gemiler için geçiş ücreti, tüm bölgesel askeri operasyonların sona erdirilmesi ve tüm yaptırımların kaldırılmasını talep eden 10 maddelik planının ele alınması bekleniyor.
Görüşmelerin önemli konularından biri de Lübnan. İsrail'in, ateşkes yürürlüğe girdikten sonra Hizbullah'ı hedef alan saldırılarına devam etmesi, müzakerelerin yapılıp yapılmayacağı yönünde soru işaretlerine yol açmıştı. İran'ın, ateşkesin Lübnan'ı da kapsamasına yönelik ısrarı, masaya yatırılacak önemli noktalardan biri olacak.
