Türkiye’de imalat sanayisindeki daralma ekimde de sürdü. İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) eylül ayındaki 47,9 seviyesinden ekimde 47,3'e geriledi. Endeks hazirandan bu yana en düşük düzeyine inerken imalat sanayisindeki daralma 31. ayına girdi. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre ise temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan dönemde toplam 1.373 imalat işletmesi kapandı.
Üç ayda 1.373 imalat işletmesi kapandı
Kapanan işletmelerin 979'unu şirket ve kooperatifler, 394'ünü gerçek kişi ticari işletmeleri oluşturdu. Aylık verilere göre temmuzda 516, ağustosta 387, eylülde 449 imalat işletmesi faaliyetlerine son verdi.
Yeni siparişlerdeki düşüş sürdü
Temmuz 2023'ten beri gerileme eğiliminde olan yeni siparişlerdeki düşüş, ekimde son üç ayın en belirgin seviyesine ulaştı. Yurt dışından gelen siparişlerde de ivme kaybı kaydedildi. Talebin zayıflamasıyla üretim hacimleri gerilerken işletmeler stoklarını düşük seviyelerde tuttu. İmalat sektöründe istihdam kaybı da devam etti.
Maliyet ve tedarik zinciri baskısı
Petrol fiyatlarındaki artış, döviz kurundaki yükseliş ve ham madde giderleri imalatçıların üretim maliyetlerini yukarı çekti. Girdi fiyatlarındaki artış hızı eylüle göre yavaşladı, ancak maliyet enflasyonu yüksek düzeyini korudu. Nihai ürün fiyatlarında da belirgin artışlar yaşandı. Deniz taşımacılığındaki aksamalar ve bazı malzemelerin temin edilememesi, teslimat sürelerinin uzamasına yol açtı.
Harker: “Talep koşulları zayıf kalmaya devam ediyor”
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, imalat sanayisindeki talep koşullarının zayıf kalmaya devam ettiğini belirtti. Fiyat artışlarının ve tedarik sorunlarının üreticiler üzerindeki etkisinin sürdüğünü ifade eden Harker, istihdamdaki daralma hızının yavaşlamasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. Harker’a göre bu durum, gelecek aylarda üretimdeki düşüşün hafifleyebileceğine işaret ediyor.
Ekimde 10 sektörün yalnızca birinde üretim arttı
İSO Türkiye Sektörel PMI araştırmasına göre ekimde izlenen 10 sektörün yalnızca birinde üretim artışı kaydedildi. Giyim ve deri ürünleri sektörü, üç aylık gerilemenin ardından yeniden büyüyen tek alan oldu. Gıda sektöründe üretim yavaşladı, en sert daralma metalik olmayan mineral ürünler sektöründe görüldü. Yeni siparişlerini artırabilen sektörler yalnızca gıda ile giyim ve deri ürünleri oldu. İstihdam artışı da bu iki sektörle sınırlı kaldı. Gıda ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünleri sektörleri, girdi maliyetlerindeki yükselişin en belirgin hissedildiği alanlar oldu.
