İslam Devrim Muhafızları Ordusu Başkomutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cabbari, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını açıkladı. Bu açıklama, ABD ve İran arasındaki gerilimin ardından geldi.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında bulunur. Bir tarafında İran, diğer tarafında ise Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri yer alır. Boğaz, küresel enerji taşımacılığında stratejik bir geçiş noktasıdır.
Basra Körfezi'nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin dünya pazarlarına taşınmasını sağlar. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu boğazdan geçer. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin petrol ve kondensat sevkiyatında kritik rol oynar. Günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve ürünleri, özellikle Çin ve Asya piyasalarına buradan ulaşır. Küresel LNG ticaretinin yüzde 20'si de Hürmüz Boğazı'ndan geçmektedir.
Uluslararası Deniz Hukuku ve Ticareti Uzmanı Avukat Selçuk Esenyel'e göre, Hürmüz Boğazı dünya enerji ticaretinin merkezi konumundadır. Boğazdan geçen petrol miktarı küresel ticaretin yaklaşık dörtte birini, LNG'nin ise beşte birini oluşturur. Çin'in ithal ettiği petrolün yüzde 45'i bu boğazdan geçmektedir. Güvenlik gerilimleri petrol fiyatlarını, LNG spot piyasasını, tanker navlunlarını ve savaş riski sigortalarını doğrudan etkiler. Boğazın fiili olarak kapanması, sigorta şirketlerinin teminat vermemesi, armatörlerin gemi göndermemesi veya sözleşmelerde risk maddelerinin devreye girmesiyle gerçekleşebilir. Gemilerin rotasını değiştirdiği iddiaları, piyasanın siyasi açıklamaları beklemeden risk fiyatlaması yaptığını gösterir.
Gerilimin sürmesi durumunda, ilk 24-72 saatte petrol fiyatlarında ve LNG spot piyasasında hızlı artış, tanker navlunlarında ve savaş riski sigortalarında yüksek primler görülebilir. Kriz haftalarca devam ederse, küresel enflasyon baskısı artar, enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık büyür, rafineri marjlarında dalgalanma olur ve tedarik zincirinde maliyetler yükselir. Alternatif boru hatlarının kapasitesi sınırlı olduğu için boğazın tamamen ikame edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle Hürmüz Boğazı'ndaki bir kapanma, küresel ölçekte enerji arzında şoka yol açar.
Uluslararası deniz ticareti açısından, transit geçiş rejimi boğazların açık kalmasını öngörse de, güvenlik riskleri arttığında büyük armatörler bölgeyi yüksek riskli alan ilan edebilir. Charter party sözleşmelerinde force majeure ve savaş klozları devreye alınabilir, devlet destekli konvoylar ve uluslararası donanma devriyeleri artırılabilir. Savaş riski teminatları daraltılabilir veya primler yükselebilir. Sigorta teminatı sağlanamazsa, hukuken açık olan bir geçiş ticari olarak fiilen durabilir.
