ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hafta sonu başlattığı askeri operasyonların ardından Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatı neredeyse durma noktasına geldi. Bölgedeki güvenlik risklerinin artması, sigorta maliyetlerinin yükselmesine ve gemi operatörlerinin geçişleri askıya almasına yol açtı. Sonuç olarak, yüzlerce tanker boğazın iki yakasında beklemeye geçti ve küresel enerji akışında ciddi bir aksama yaşandı.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaşmasında kritik bir geçit işlevi görüyor. Dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'si, yani günlük ortalama 20 milyon varil, bu dar su yolundan taşınıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın ihracatı başta olmak üzere, buradan geçen sevkiyatın büyük bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yöneliyor.

Gerçek zamanlı veri analizlerine göre, 27 Şubat'ta boğazdan 15 tankerle 21 milyon varil, 28 Şubat'ta ise 18 gemiyle 21,6 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Ancak 1 Mart'ta geçiş yapan tanker sayısı yalnızca 3'e düştü ve taşınan miktar 2,8 milyon varile geriledi. Bu, boğazdan yapılan petrol ihracatında günlük ortalamaya göre yüzde 86'lık sert bir azalma anlamına geliyor.

Bölgedeki gerilim, yüklerin hızla boşaltılmasına neden olurken, koşulların kötüleşmesiyle birlikte geçişler neredeyse tamamen durdu. Bugün itibarıyla İran'a ait olmayan toplam 706 tanker, Hürmüz Boğazı'nın iki yakasında bekliyor. Bunların 334'ü ham petrol, 109'u kirli petrol ürünü ve 263'ü temiz petrol ürünü taşıyor. Tankerler, Orta Doğu Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi'nin çeşitli noktalarında hareket etmeyi bekliyor.

Körfez içinde yükleme işlemleri sürse de, doğu yönüne çıkışların azalması ve gemilerin boğazdan geçiş için daha uzun süre beklemesi, varışlarda gecikmelere ve nakliye maliyetlerinde artışa yol açıyor. Bu durum, enerji tedarik zincirlerinde aksama ve maliyet baskısı yaratıyor.

Bazı konteyner gemilerinin güzergah değiştirdiği gözlemlenirken, dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketleri de Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerini askıya aldı. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), dün yaptığı açıklamada, hafta sonu Umman Körfezi ve Birleşik Arap Emirlikleri kıyı sularında birden fazla ticari gemiye yönelik saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliği risk seviyesinin "kritik" düzeye yükseldiğini duyurdu.

ABD ve İsrail'in ortak saldırısı sonrası, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun boğazı kullanacak gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor." mesajı ilettiği iddiaları ortaya atıldı. Bu mesajların Basra Körfezi'nde faaliyet gösteren gemilerin uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden yayınlandığı öne sürülse de, resmi makamlarca Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına dair bir açıklama yapılmadı. İran medyası ise boğazın fiilen kapalı olduğunu iddia etti.