İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişlerini fiilen durdurması, küresel enerji ticareti açısından kritik bir döneme işaret ediyor. Son günlerde İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bölgedeki gemilere yönelik engelleme uygulaması, başta Asya olmak üzere birçok ülkenin enerji arz güvenliğini doğrudan etkiledi. Uluslararası kaynaklara göre, bu gelişme petrol fiyatlarında yüzde 10'luk bir artışa yol açtı ve sigorta şirketleri risk primi yükseltti.

Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alan ve 33 kilometre genişliğinde olan Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığında merkezi bir rol üstleniyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin verilerine göre, bu dar geçitten her gün 20 milyon varilden fazla ham petrol ve petrol ürünü taşınıyor; bu miktar, küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor. Uluslararası Enerji Ajansı da küresel petrol ticaretinin beşte birinin bu güzergah üzerinden gerçekleştiğini bildiriyor.

Hürmüz Boğazı, aynı zamanda sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinde de hayati öneme sahip. Günlük yaklaşık 300 milyon metreküp LNG'nin, yani dünya ticaretinin yüzde 20'sinin bu rotadan geçtiği belirtiliyor. Katar başta olmak üzere Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran gibi Körfez ülkeleri, enerji ihracatlarının büyük bölümünü Hürmüz üzerinden gerçekleştiriyor. Bu ülkelerden çıkan petrol ve LNG'nin yüzde 70 ila 80'i Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine ulaşıyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkeleri, Körfez petrolüne geçmişe göre daha az bağımlı olsalar da, Hürmüz Boğazı'ndaki her aksama küresel enerji fiyatlarını ve piyasa dengelerini sarsıyor. Son gelişmeler, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgedeki çatışmanın yayılmasıyla birlikte yaşandı. İran'ın bölgedeki ABD üslerine ve İsrail'e yönelik saldırıları, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiğin askıya alınmasına zemin hazırladı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun VHF radyo yayınlarıyla gemilere "Hiçbir gemi geçiş yapamaz" ve "Geçişe izin verilmiyor" uyarısı yaptığı, Avrupa Birliği'nin Aspides deniz misyonu yetkilisi tarafından doğrulandı. İngiliz Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise resmi bir kapanma ilanı yapılmadığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise, "Şu aşamada boğazı kapatma veya süyrüseferi engelleme niyetimiz yok." dedi.

Bununla birlikte, İran Silahlı Kuvvetleri'nin Umman açıklarında Skylight adlı bir petrol tankerini vurması, bölgede güvenlik riskini artırdı. Küresel deniz trafiği izleme verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği yüzde 40 ila 70 arasında azaldı; 150 ila 250'den fazla tanker ise demir atmış, geri dönmüş veya açıkta beklemeye geçmiş durumda. Uluslararası sigorta şirketleri risk nedeniyle poliçe iptalleri ve prim artışları uygulamaya başladı.

Olayın küresel enerji piyasalarına etkisi, başta Asya ülkeleri olmak üzere, dünya genelinde enerji fiyatlarında dalgalanmalara ve tedarik zincirlerinde aksamaya yol açtı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Al Jazzera'ya yaptığı açıklamada, "Şu aşamada boğazı kapatma veya süyrüseferi engelleme niyetimiz yok." dedi.