İran'ın Hürmüz Boğazı'nda geçişlere izin verilmediğine dair iddialar, küresel petrol ve LNG piyasalarında arz güvenliği endişesini artırdı. Resmi bir kapatma açıklaması yapılmasa da, uluslararası medyada İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bölgede seyreden gemilere geçiş izni verilmediği yönünde mesaj ilettiği öne sürüldü. Bu gelişme, enerji piyasalarında fiyatlarda yukarı yönlü baskının artmasına yol açtı.

Bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve boğaz hattında rotalarını değiştirerek geri döndüğü, bir kısmının ise Körfez'de beklemeye geçtiği gözlemlendi. Ancak ticari gemi trafiği tamamen durmadı. Uzmanlar, piyasaların açılmasıyla birlikte jeopolitik risk priminin fiyatlara hızla yansıyacağını belirtiyor.

Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü ile küresel ham petrol taşımacılığının üçte birini barındırıyor. Bu miktarın büyük kısmı Çin başta olmak üzere Asya pazarlarına yöneliyor. Ayrıca, küresel doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si de bu stratejik su yolundan geçiyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi başlıca üreticiler için boğaz, ana ihracat rotası niteliğinde.

İran yönetimi geçmişte Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidini sıkça gündeme getirse de, bu adım genellikle stratejik baskı aracı olarak değerlendirildi. Ancak boğazın kapanmasına dair iddialar, küresel enerji piyasalarında sert fiyat dalgalanmalarına yol açabilecek potansiyele sahip.

Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü'nden Kate Dourian, doğrudan askeri çatışma ihtimalinin piyasa hesaplamalarını değiştirdiğini, Asya piyasalarının açılmasıyla ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üzerinde artış olabileceğini ifade ediyor. Nihai etkinin, gelişmelerin piyasa açılışına kadar nasıl ilerleyeceğine bağlı olduğu vurgulanıyor.

Tahran'ın olası misilleme saldırıları, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırabilir. Enerji altyapısına yönelik füze saldırısı riski ise tamamen ortadan kalkmış değil. Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere geçiş uyarıları, petrol ve LNG piyasaları açısından kritik öneme sahip. Katar'ın LNG ihracatında ana çıkış noktası olan boğazda yaşanacak bir aksama, LNG fiyatlarında sıçramaya ve önleyici tedbirlerin artmasına neden olabilir.

Piyasalardaki belirsizlik, Washington'dan gelen siyasi mesajlarla da pekişiyor. Şu aşamada Orta Doğu petrol üretimi ve ihracatında büyük ölçekli bir kesinti doğrulanmadı. Körfez üreticileri normal üretimlerine ve ana ihracat terminallerine devam ediyor. Ancak, küresel yedek üretim kapasitesinin büyük bölümü Körfez bölgesinde yoğunlaşmış durumda ve tanker trafiğindeki yavaşlama bile piyasaları sıkılaştırabilir. Asya pazarları, özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore, Körfez petrolüne yüksek oranda bağımlı.

George Mason Üniversitesi'nden Umud Shokri, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması halinde Brent petrol fiyatının ilk aşamada yüzde 20-50 aralığında yükselebileceğine dikkat çekiyor. Stratejik rezervlerin kullanılması piyasa şokunu kısmen azaltabilir; ancak panik alımları ve spekülatif hareketler ile jeopolitik risk primi tamamen ortadan kalkmayacak. Alternatif arz kanallarının devreye girmesiyle zaman içinde fiyatlar dengelenebilir, fakat kısa vadede volatilite ve belirsizlik artabilir.

Boğazda yaşanacak bir kapanma, petrol ve LNG arzında kısa vadeli kesintilerle fiyatların 100-150 dolar bandına çıkmasına neden olabilir. Bu durum, özellikle ABD'de benzin fiyatlarının galon başına 1-2 dolar veya daha fazla artmasına, taşımacılık ve üretim maliyetlerinde yükselişe ve genel ekonomik baskıya yol açabilir. Enflasyon beklentilerinin artması, ABD Merkez Bankası'nın sıkı para politikasını daha uzun süre sürdürme baskısıyla karşılaşmasına neden olabilir. Etkiler, tüketici harcamalarından gıda ve sanayi ürünleri fiyatlarına kadar yayılabilir.

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, askeri ve diplomatik gelişmeleri de şekillendirebilir. ABD ve müttefiklerinin geçişi yeniden sağlamak için müdahale etmesi halinde daha geniş çaplı askeri adımlar gündeme gelebilir. Yükselen petrol fiyatları ve enflasyon, büyük ekonomilerde resesyon riskini artırırken, diplomatik baskıların da gerilimin azaltılması yönünde yoğunlaşmasına neden olabilir.

İran'dan boğazın kapatıldığına ilişkin resmi açıklama yapılmadı.